Domperidon [2]

Toen domperidon nog aan baby's werd voorgeschreven (en nu dat cisapride van de markt is, wordt het opnieuw voorgeschreven), was het gebruikelijk om baby's de medicatie meerdere maanden te laten innemen. Omdat de hoeveelheid domperidon die in de melk terecht komt erg klein is, zou het, voor de baby, geen probleem moeten zijn dat de moeder het meerdere maanden slikt om haar melkproductie te verhogen.

Lees eerst de noot van de redactie, onderaan dit artikel

Hoe lang kan ik domperidon gebruiken?

Onze ervaringen met dit medicijn zijn dat er erg weinig korte termijn bijwerkingen zijn en dat deze bijna altijd erg licht zijn. Wereldwijde ervaring met domperidon van minstens de laatste twintig jaar suggereert dat lange termijn bijwerkingen ook zeldzaam zijn. Sommige van de moeders in onze kliniek, die borstvoeding geven aan geadopteerde baby's, hebben de medicatie 18 maanden achter elkaar gebruikt zonder enige duidelijke bijwerkingen. Zoals al vermeld in het artikel Domperidon [1], kunnen patiënten die domperidon voor maag- en darmklachten krijgen voorgeschreven, het soms vele jaren achter elkaar nemen. Ik hoop dat je domperidon niet lang nodig zult hebben, maar als het nodig is en helpt, blijf het gebruiken.

Hoe lang duurt het voordat domperidon begint te werken?

Dat hangt af van de situatie. In een geval waarin de moeder in eerste instantie een goede melkproductie had, maar die vanwege een een of andere reden is verminderd, bijvoorbeeld door gebruik van een anticonceptie pil, werkt domperidon vaak heel snel en wordt de melkproductie snel hoger. Vaak merkt de moeder binnen een dag of twee al verschil (en haar baby ook). Maar dit is niet altijd het geval en vaak kan het een week of meer duren voor dat de moeder enig effect begint te krijgen. Af en toe kregen moeders pas een maand of meer nadat ze waren begonnen met slikken een verhoging in hun melkproductie. Daarom raden we over het algemeen aan dat de moeder minstens zes weken domperidon inneemt om zeker te zijn of het wel of niet heeft gewerkt.

Het is onze indruk dat domperidon het beste werkt na de eerste paar weken nadat de moeder bevallen is (meestal na ongeveer vier weken). Het is niet bewezen, maar er zijn theoretische redenen waarom dit zo zou kunnen zijn. Vanwege deze reden hebben we vaak met voorschrijven gewacht totdat de baby minstens drie weken oud is, vooral omdat we niet wilden dat de moeder ontmoedigd zou raken als ze geen snelle verhoging in haar melkproductie zou zien. Maar als je dit in je achterhoofd houdt, heb ik er geen problemen mee om domperidon eerder dan vier weken na de geboorte van de baby voor te schrijven.

Hoe weet ik hoe lang ik domperidon moet nemen?

Meestal vragen we de moeder om het twee weken te nemen en dan de situatie opnieuw te bekijken. Er zijn meerdere mogelijkheden.

• De melkproductie is belangrijk toegenomen, tot een punt dat er niet langer overwogen wordt om bij te voeden, of de moeder is in staat geweest om met bijvoeding te stoppen waarbij de baby goed in gewicht is blijven toenemen met alleen maar borstvoeding.
• De melkproductie is toegenomen tot een punt dat de moeder als voldoende beschouwt. Bijvoorbeeld; ze moet misschien nog steeds bijvoeden, maar de baby is niet meer onrustig aan de borst en drinkt tevreden.
• Het toepassen van de adviezen uit de "Handleiding 'niet genoeg melk' " en het toepassen van de domperidon heeft weinig effect gehad. Vaak helpt wachten of verhogen van de dosis.

In de eerste situatie (maar niet noodzakelijk altijd), zouden we kunnen suggereren dat de moeder op de volgende manier begint met het afbouwen van de domperidon:

• Stap 1: de meeste moeders nemen per dag drie keer drie tabletten. Wanneer je er aan toe bent om de domperidon te gaan afbouwen, neem dan een pil minder, zodat je nu, in plaats van negen pillen per dag, er acht per dag gaat nemen;
• Stap 2: wacht vier tot vijf dagen, of een week als je dat wenst. Als je geen verschil merkt in je melkproductie, neem dan nog een pil minder;
• Stap 3: wacht nog een keer vier tot vijf dagen. Als je geen verschil merkt in je melkproductie, neem dan nog een pil minder;
• Stap 4: ga op deze manier door tot dat je terug bent naar geen pillen per dag. Als er geen afname is opgetreden in je melkproductie, of als er een kleine afname is die de borstvoeding en de gewichtstoename van de baby niet beïnvloedt, dan is dat precies wat hoopten dat zou gebeuren, en veel moeders krijgen dit voor elkaar.
• Als je melkproductie echter behoorlijk afneemt, ga dan terug naar de vorige effectieve dosis en verminder het aantal pillen minstens gedurende een paar weken niet;
• Als je na een paar weken met dezelfde dosis erg graag wil stoppen met domperidon, begin dan weer een pil per dag minder te nemen, zoals bij stap 1 hierboven. Sommige moeders, die de eerste keer niet in staat zijn met domperidon te stoppen met de hierboven beschreven stappen 1 - 4, kunnen dit wel als ze het een tweede of derde keer proberen.
• Misschien merk je dat je een bepaalde dosis zult moeten blijven nemen om je melkproductie in stand te houden. Maar de hierboven vermelde stappen 1 - 4 volgen, zal je de laagste werkzame dosis opleveren.

Het is alleen wel mogelijk dat je na twee weken nog niet bent waar je wilt zijn. In dat geval zou je moeten doorgaan met de domperidon. Als je nog steeds niet bent waar je wilt zijn na zes weken van domperidon gebruik, dan is het tijd om meer over de domperidon te gaan nadenken. Als je bijvoedt, en er in geslaagd bent om de hoeveelheid bijvoeding van 420 ml naar 300 ml te verlagen, is het nemen van een medicijn om dit te bereiken dat dan echt waard? Als je vindt dat dit zo is, ga dan door met de domperidon, maar probeer om het aantal pillen te verminderen tot de minimale dosis die jouw melkproductie in stand houdt, op de manier zoals hierboven beschreven. Als je niet vindt dat dit het waard is, probeer dan af te bouwen zoals hier boven, en als je geen verschil ziet wanneer je bij geen pillen per dag bent, prima. Maar als je een belangrijk verschil bemerkt terwijl je de dosis verlaagt dan is de domperidon misschien effectiever dan je dacht (denk er aan, na zes weken is je baby veel zwaarder, en het kan zo zijn dat in plaats van 420 ml bijvoeding nodig te hebben zonder domperidon, je baby misschien zelfs 600 ml nodig heeft om een goede gewichtstoename te behouden, in welk geval de domperidon echt iets doet).

Vooraf aan het gebruik van domperidon

Onthoud: Voordat je domperidon gaat gebruiken, moet je manier van (borst)voeden in orde gemaakt worden, en dit zo snel als mogelijk. Dit betekent:

• De best mogelijke haptechniek/manier van aanleggen. Alleen dit al kan het resultaat opleveren dat de baby genoeg melk krijgt;
• Borstcompressie gebruiken om de melkinname van de baby te verlengen;
• Een kant "opmaken" voordat je de andere kant aanbiedt;
• Beperk de baby niet tot één kant als de baby niet genoeg krijgt. Wissel naar de andere kant zodra de baby zelfs met compressie niet langer melk binnenkrijgt;
• Wissel van kant naar kant, voor zolang als de baby iedere keer goede hoeveelheden melk binnenkrijgt.

Lees ook

• Domperidon [1]
• Handleiding 'niet genoeg melk'
• Filmpjes over aanleggen, compressie en borstvoedingshulpset
• Langzame gewichttoename na de eerste paar maanden

Noot van de redactie in verband met maximale dagelijkse dosis Domperidon

Jack Newman schrijft over het algemeen hoge doseringen Domperidon voor. Niet iedereen is het daar mee eens. Zo ook Thomas Hale niet. Beide artsen zijn het niet met elkaar eens, en lijken dat ook niet te gaan worden. Het Kenniscentrum Borstvoeding is geneigd Thomas Hale te volgen. Thomas Hale schrijft maximaal 4 x 10 mg/dag Domperidon voor en Newman begint weliswaar met 3 x 10 mg/dag maar hij voert de hoeveelheid indien nodig op tot 3 x 30 mg/dag of 4 x 40mg/dag. Hale: 'As for the dose of domperidone, the only published data we have on domperidone suggests you get rather significant increases in plasma prolactin following the use of 10 mg four times daily. The published increase in the two studies we have, suggests that plasma prolactin levels average about 119 ng/mL in one study, and about 240 ng/mL in another study. We know definitively, that these levels are more than enough to support adequate lactation (see Peter Hartmann's data). There is no evidence, and indeed I question, whether extremely high doses will actually increase the levels of circulating prolactin. There is a common misconception concerning the release and/or production of prolactin. Prolactin is stored in the pituitary lactotroph storage granules. Dopamine, which is continually released from the hypothalamus, inhibits prolactin release from the pituitary. These dopamine blocker drugs block the release of dopamine from the hypothalamus, which subsequently releases its inhibitory effects on the lactotrophs, which then causes prolactin to be released from the lactotrophs in the pituitary. These drugs do not necessarily increase the stores, or even the basal synthesis of prolactin in the lactotrophs, only its release. We know this because once domperidone or metoclopramide is administered; levels increase initially and then drop significantly to a plateau in a few hours. At this time even the post-lactational 'surge' disappears, which clearly suggests that release from the pituitary has reached its maximum and can do no more, as there's simply no more prolactin to be released. For days following this, prolactin levels are plateaued. Thus I question whether these high doses actually increase circulating plasma prolactin levels in these mothers. We simply don't have any data to support this and we have data to question it. This really needs to be tested. We do know that if plasma levels of domperidone go too high, they could potentially (in some patients) induce arrhythmias. Domperidone is a herg-receptor blocker and has this potential along with many many other drugs.' Het Kenniscentrum Borstvoeding volgt, net als de meeste lactatiekundigen en apothekers, Hale. Dat betekent dat de maximale dosis Domperion 4 x 10 mg/dag is.

Heb je nog vragen?

• Mail Jack Newman (in het engels)
• Lees zijn boek The ultimate breastfeeding book of answers
• Kijk op de site van Jack Newman voor informatie en de filmpjes over borstvoedingstechnieken

Artikelgegevens

• Artikel (handout #19-b) Domperidon [2]. Januari 2005
• Vertaald door Anne-Marie van den Bosch
• Deze handout mag zonder verdere toestemming gekopieerd en verspreid worden, op voorwaarde dat hij in geen geval gebruikt wordt in enige context die de WHO-code op de marketing van vervangingsmiddelen van moedermelk schendt