De groeicurves die in Nederland, onder andere op de CB's, gebruikt worden zijn gebaseerd op de gegevens van het vierde landelijke groeionderzoek uit 1997. De Nederlandse overheid past deze groeicurves regelmatig aan.
De WHO gaat er van uit dat moedermelk de normale en optimale voeding is voor baby's en jonge kinderen. Het groeipatroon van borstgevoede kinderen wordt daarom als het normale, standaard groeipatroon van mensenkinderen gezien. In dit artikel vind je informatie over hoe je deze nieuwe WHO-groeistandaarden kunt interpreteren.
Dit is belangrijke informatie!
Kunstvoeding
De Nederlandse groeicurves zijn gebaseerd op de groeigegevens van kinderen die voornamelijk met kunstvoeding gevoed werden. Deze kinderen groeien harder en volgens een ander patroon dan kinderen die in de eerste zes maanden uitsluitend de borst krijgen. Lees meer hierover in deze artikelen:
Aanpassingen en verwachtingspatroon
De Nederlandse overheid past de groeicurves regelmatig aan. Nieuwe generaties Nederlanders worden gemiddeld langer en zwaarder dan de vorige. Daarom werden onlangs, in 2004, weer nieuwe curves gepubliceerd. Met de publicatie van nieuwe, naar boven gestelde groeicurves, wordt van de volgende generatie kinderen verwacht dat zij aan deze nieuwe, en dus hogere, norm voldoen. Dat geeft te denken: de eisen ten aanzien van de groei worden opgeschroefd en ouders worden ongemerkt onder druk gezet om hun kinderen meer eten te geven opdat hun kind aan de nieuwe norm zal voldoen.
Daarbij komt dat borstkindjes een ander groeipatroon volgen dan hun flesgevoede collegaatjes. Zij kennen geen kunstvoedingsgroeispurt. Bij het meten en wegen van de groei van zuigelingen, zo horen wij regelmatig van moeders, leidt dit onnodig vaak tot onrust en conflicten. Ook krijgen moeders die borstvoeding geven te vaak de verkeerde voedingsadviezen zoals: 'geef er maar een flesje bij' of 'u moet starten met bijvoeding zoals groenten en fruit' wanneer het kind nog maar vier of vijf maanden is.
Lichamelijke ontwikkeling
Erfelijkheid, voeding en omgeving zijn bepalend voor de lichamelijke ontwikkeling van een mensenkind. Maar lichamelijke en geestelijke afwijkingen kunnen de groei beïnvloeden. Voor een optimale groei is een optimale voeding [moedermelk] en een goede gezondheid noodzakelijk.
De verschillende organen van een pasgeboren baby groeien niet allemaal even snel. De pasgeborene heeft slechts een vierde herseninhoud vergeleken met wat volwassenen hebben. En op de leeftijd van één jaar zijn de hersenen gegroeid tot driekwart ten opzichte van een volwassene. De voortplantingsorganen daarentegen groeien snel in de periode vlak na de geboorte, dan weer jaren amper. Pas in de puberteit zullen ze sterk veranderen. Het darmstelsel en de nieren hebben nog een heel jaar nodig om zich te ontwikkelen en pas tegen het einde van het eerste jaar zou je kunnen zeggen dat ze rijp zijn.
Nieuwe standaard groeicurves van de Wereld Gezondheids Organisatie (WHO)
De WHO heeft begin 2006
nieuwe curven gepubliceerd. Ruim 8000 kinderen, verspreid over de hele wereld, werden gevolgd en hun groeigegevens werden genoteerd. Deze kindjes kregen uitsluitend borstvoeding in de eerste zes maanden. Daarna kregen zij borstvoeding tot en/of na de periode van twee jaar en bijvoeding volgens de norm die de WHO daarvoor ontwikkeld heeft.
De WHO gaat ervan uit dat moedermelk de normale en optimale voeding is voor baby's en jonge kinderen. Het groeipatroon van borstgevoede kinderen wordt daarom als het normale groeipatroon van mensenkinderen gezien, de standaard dus voor onze soort.
Of anders gezegd: met deze nieuwe WHO normen voor de groei van kinderen is het nu mogelijk om te laten zien hoe alle kinderen zouden moeten groeien. Onafhankelijk van of ze nou borstvoeding of kunstvoeding krijgen.
De vorm van de groeicurve van borstkinderen is anders dan die van kunstgevoede kindjes, met name gedurende de eerste zes maanden.
Groeigegevens van je eigen kind
In de
online groeicurve op deze site vind je de curves die de nieuwe standaard weergegeven die de WHO ontwikkelde. Krijgt jouw kindje volledig borstvoeding in de eerste zes maanden en daarna
borstvoeding en bijvoeding of krijgt je kind kunstvoeding? Het is altijd reëel dat je de groeigegevens van je kind vergelijkt met de WHO-standaard groeicurven. Zo kun je beoordelen of jouw kindje zich wat betreft zijn groei goed ontwikkelt.
Geef je je kind kunstvoeding? Ook dan is het zinvol om de groeigegevens van je kind in te voeren op de
online groeicurve en om de groei in lengte en de ontwikkeling van het gewicht te volgen aan de hand van de WHO-standaard.
Belangrijk: zo interpreteer je de curve
Een groeicurve is een bepaalde vloeiende lijn die de gewichtstoename of de lengtetoename weergeeft. Ontwikkelt jouw baby zich goed, dan zal de groeicurve van jouw kindje ook een vloeiende lijn zijn. Kleine kindjes beginnen laag en blijven laag, grotere kindjes beginnen hoger en blijven vaak hoger. Kleine kindje hebben vaak kleinere, niet zulke forse ouders. Grotere kinderen hebben vaak wat forsere ouders. Heb je de meetgegevens van jouw kindje ingevoerd dan is zijn of haar groeicurve zichtbaar en kun je deze vergelijken met de reeds ingetekende lijntjes in de grafiek. Zorg er voor dat je altijd een lengte ingevuld hebt bij de geboortedatum. Is je kind toen niet gemeten, voer dan een fictieve lengte in. Doe je dit niet, dan ligt de lengtecurve niet 'in lijn' met de gewichtscurve en dan krijg je een vertekend beeld van de groei van je kind.
Er zijn in de grafieken op borstvoeding.com vijf zwarte lijnen te zien met de volgende codes: +3, +2, 0, -2 en -3. Dit zijn de zogenaamde 'z-scores'. De 'z-score' is een statistische weergave van de groei van een grote groep kinderen en statistisch gezien een ander soort weergave dan de percentiel, zoals bijvoorbeeld de P97, P50 en P3 die in Nederland en België gebruikt worden. De groeicurve-online van het Kenniscentrum Borstvoeding maakt gebruik van de z-scores van de WHO.
De nullijn met het nummer 0
De middelste lijn valt gelijk met de P50 in de grafieken die percentielen weergeven. Dit is een soort gemiddelde groei. Volgt je kind de 0-lijn, dan groeit hij goed.
De lijn met het nummer +2
Het +2 lijntje komt ongeveer overeen met de P97. Groeit jouw kindje mooi regelmatig van het begin af aan op, of onder dit lijntje, dan is dat prima. Maar komt jouw kindje erboven, dan krijgt hij waarschijnlijk te veel eten. Het is belangrijk dat je dit bespreekt op het CB, bij K&G of met een kinderdiëtist.
De lijn met het nummer -2
Het -2 lijntje komt ongeveer overeen met de P3. Groeit jouw kindje mooi regelmatig van het begin af aan op, of boven dit lijntje, dan is dat prima. Maar komt jouw kindje eronder, dan krijgt hij zeer waarschijnlijk te weinig te eten. Hij krijgt dan mogelijk te weinig borstvoedingen op een dag, drinkt te kort of verkeerd, of er is een ander probleem. Misschien is het OK, en ben jij klein van stuk en is je kindje dat ook, en is er dus niets aan de hand. Maar het kan ook zijn dat er wel wat aan de hand is: bespreek dit dus op het CB, bij K&G of met een kinderdiëtist.
De lijn met het nummer +3
Het +3 lijntje komt ongeveer overeen met de P99. Het is niet echt goed als je kindje boven de +2 uitkomt en zeker niet als je kind richting de +3 gaat. Hier dreigt overgewicht op jonge leeftijd als gevolg van overvoeding of een andere oorzaak. Zorg dat je dit op tijd bespreekt met je deskundige.
De lijn met het nummer -3
Het -3 lijntje is de absolute ondergrens. Je baby kan nog gezond zijn, maar die kans is klein. Zeer waarschijnlijk is je kindje ondervoed. Zakt je kindje dus onder de -2 en/of gaat hij richting de -3, ga dan onmiddellijk naar je deskundige en bespreek welke maatregelen nodig zijn om ondergewicht te voorkomen.
Een normaal gezond kind, dat goed groeit, groeit in een vloeiende lijn [zowel qua gewicht als qua lengte] en komt niet onder de -2 of boven de +2. Is de lijn ook vloeiend en loopt deze regelmatig omhoog, dan gaat het in principe goed. Buigt de lijn van je kindje sterk af naar boven of naar onderen dan is dat een teken dat er misschien wat fout gaat.
Vaak zien we dat borstkindjes in de eerste maanden sterk omhoog klimmen en dan rond de vierde, vijfde maand weer zakken. Zolang de gewichtscurve én de lengtecurve beiden licht zakken, kan het normaal en goed zijn. Als een van beide curven zakt en de andere niet: dan is dit een reden om dat te melden bij je deskundige.
Als gevolg van een allergie, tandjes die doorkomen, ziekte na een inenting of een kinderziekte of wanneer de borstvoeding niet goed loopt, kan het zomaar zijn dat je kindje dus minder 'eet' dan voorheen, dat de voeding niet goed verteerd wordt en dat je kind dus minder groeit dan je gewend bent. Dit is meestal tijdelijk en niet fout. Bespreek dit op het CB of bij K&G. Bij een vermoeden van allergie moet er naar de voeding gekeken worden. Consulteer hiervoor een kinderdiëtist of kinderarts. Bij een tandje of een tijdelijk kinderziekte is het verstandig om de bijvoeding -als je die al geeft- wat te minderen en de borstvoeding te vermeerderen door je kindje vaker aan te leggen. Consulteer eventueel een lactatiekundige in Nederland, een lactatiekundige in België of een kinderdiëtist. Is de ziekte voorbij of de allergie ontdekt, dan komt meestal de eetlust weer terug en neemt ook de groei weer toe.
Maar er zijn nog andere factoren die je kunt meenemen om te beoordelen of je kind een gezonde groei en ontwikkeling doormaakt. Heeft hij voldoende plasluiers, is hij alert en actief, ontwikkelt hij zich goed? Als dit allemaal in orde is, is een iets afwijkende groei dan de standaard meestal geen probleem. Belangrijk is wel, dat de hoofdomtrek van je baby regelmatig toeneemt. Zijn er op de curve van de hoofdomtrek afwijkingen te zien, in welke richting dan ook, dan kun je beter voor een onderzoek naar je kinderarts gaan. Misschien werd er een keer niet goed gemeten omdat je baby erg actief was en is er dus helemaal niets aan de hand, maar misschien is bijkomend onderzoek noodzakelijk.
Hou in de gaten dat
Kinderen van dag tot dag een sterk wisselende activiteit kunnen vertonen. Het gevolg daarvan is dat zij ook een sterk wisselende behoefte aan energie hebben. Daar komt bij dat de eetlust van een kind wordt bepaald door zijn groei en door zijn activiteit. Daarom kan een kind de ene dag meer en de andere dag minder behoefte hebben en dus [veel] meer of juist [veel] minder eten. Dat is niet verontrustend maar normaal. Je hoeft als ouder dan ook niet onmiddellijk in te grijpen.
In de loop van het eerste jaar daalt de groeisnelheid geleidelijk aan, daarom vlakt de groeicurve ook af. Op een gegeven moment, zo ongeveer vanaf de peuterleeftijd, daalt de groeisnelheid sterk. Peuters zullen dan relatief minder gaan eten. Ook dat is normaal. Ten eerste groeien ze nu dus veel minder hard en ten tweede lukt het met het verteren van de vaste voeding plots veel beter. Ze gaan veel efficiënter met de voeding om, dus hebben ze minder ervan nodig. Dit kan je overigens ook heel goed aan de luiers zien. Het voedsel is nu veel meer verteerd en niet meer zo herkenbaar.
Wanneer de curve van je kindje teveel omhoog schiet kan het zijn dat je kindje te veel eet. Krijgt hij uitsluitend borstvoeding, dan hoef je niets te doen. Met borstvoeding kan je kind zich normaal niet overeten, tenzij hij erg vaak en veel bij je drinkt omdat hij de borst als pijnstiller gebruikt. Vaak willen drinken is op zich uiteraard niet slecht, maar soms kan een samenloop van omstandigheden ervoor zorgen, dat je in een vicieuze cirkel terecht komt en dat je baby toch meer drinkt dan goed voor hem is. Ben je bezorgd hierover, neem dan contact op met een borstvoedingsdeskundige. Deze mensen zijn ervaren en kunnen je helpen uit te zoeken of er iets aan de hand is en hoe je een mogelijk probleem kunt oplossen.
Is je kindje ouder dan zes maanden en krijgt hij ook bijvoeding, dan krijgt hij van sommige dingen misschien toch te veel. Kijk daar eens naar, misschien eet hij ongemerkt toch veel zuivelproducten, grote stukken vlees of een te vette voeding. Wil je meer weten over gezonde voeding voor kinderen van 0 – 4 jaar, lees dan
Eten voor de Kleintjes - van borst tot boterham
Bij twijfel...
Twijfel je over de ontwikkeling, toename of afname van gewicht en lengte van je kind? Oriënteer je bij 'Lees ook' [zie hieronder]. En schakel bijtijds een
deskundige in.
Lees ook
Ik wist het meteen: ook dit keer zou ik er alles aan doen om mijn kleine ukkie borstvoeding te gaan geven. Dat dit dus betekende dat wanneer ik weg zou gaan, ik moest kolven of een plekje moest zoeken zodat niemand mij zou kunnen zien om borstvoeding te geven, dat nam ik maar voor lief.
