© foto: Izaak P. Slagt© foto: Izaak P. Slagt© foto: Izaak P. Slagt© foto: Izaak P. Slagt© foto: Izaak P. Slagt
home
home

Borstvoeding.com - kenniscentrum voor borstvoeding biedt een keur aan informatie over borstvoeding. Kijk hier hoe dé site voor borstvoedend Nederland en België is samengesteld en kijk hier voor een compleet overzicht van alle informatie.
Elke week plaatsen wij op zondag een nieuwe column, op woensdag een nieuwe foto en op zaterdag een nieuw lezersverhaal

Melk afkolven

Veel vrouwen denken dat het nodig is om een kolf te hebben of te gebruiken om borstvoeding te geven. Dit is niet waar. Er zijn maar een paar omstandigheden waarin het nodig is om je melk af te kolven. Maar vrouwen worden aangemoedigd om hun melk af te kolven en die met een fles aan de baby te geven voor de meest niet noodzakelijke redenen: Bruiloften, een afspraak met de dokter, winkelen… waarom neem je je baby niet gewoon mee? Hoe kunnen baby's niet welkom zijn op bruiloften? Of, 'zodat de vader de baby eten kan geven'!

Partners zijn niet gemaakt om baby's melk te geven, en een fles geven helpt ook niet echt. Maar ze kunnen zeker helpen de baby te voeden, bijvoorbeeld door de moeder te helpen met compressie en ze kunnen de moeders ook op veel andere manieren helpen. De kolf zou de baby niet moeten vervangen, en jij en je baby krijgen door borstvoeding vele voordelen naast voeding. Geen enkele kolf is zo efficiënt als de natuurlijke pomp die voor je lijf gemaakt is, je baby! Een baby die goed aan de borst drinkt is de allerbeste kolf, maar, toegegeven, sommige baby's kunnen niet zo goed aan de borst drinken. Maar je hebt geen kolf nodig om borstvoeding te geven, ondeskundig gebruik van een kolf kan leiden tot vroegtijdig afbouwen van de borstvoeding.

Borstvoeding is meer dan alleen moedermelk

Het is duidelijk: als je veel kan afkolven, produceer je veel. Maar als je niet veel kan afkolven, betekent dit niet dat je een lage melkproductie hebt. Ga niet afkolven 'om uit te vinden hoeveel je produceert'.

De meest effectieve kolven hebben een groot vermogen, zijn dubbel, elektrisch en van ziekenhuiskwaliteit met instelbaar vacuüm en snelheid. Er zijn veel kolven op de markt die gewoon niet erg goed zijn.
Verkeerd gebruik van een borst kolf kan tot problemen leiden. Lees alle instructies nauwkeurig door.

Het is belangrijk dat de melk pas na de voeding handmatig of elektrisch afgekolfd wordt omdat de borsten zo vol mogelijk moeten zijn voor de voeding van de baby. Baby's reageren op een snelle stroom en kolven voor de voeding zal de hoeveelheid melk in de borst verminderen.

Kolfmethode

Kolf meteen na de voeding - een uurtje wachten maakt het minder waarschijnlijk dat de borst zo vol mogelijk zal zijn voor de volgende voeding.

Plaats de tepel in het midden van het borstschild (anders dan de tepelplaatsing in de baby's mond, die nooit in het midden moet zijn en gericht naar het gehemelte van de baby.

Zet de kolf in de laagste stand waarmee melk uit de borst verkregen wordt, niet de hoogste stand die je kunt verdragen.
Kolf 15 minuten aan beide kanten. Als de borsten 'leeg' raken voordat de 15 minuten op zijn, kolf dan tot er niets meer uit komt en dan nog twee minuten.
Denk eraan, kolven mag geen pijn doen.

Als het pijn doet:

  • Verlaag de zuigkracht;
  • Controleer of de tepel zich in het midden van het borstschild bevindt;
  • Kolf voor een kortere tijdsperiode.

Schoonmaken van de kolf

Alle kolfmaterialen moeten gesteriliseerd worden voor het eerste gebruik, daarna is het alleen nodig om ze te wassen in heet water met zeep of met de afwasmachine.

Na iedere kolfsessie: plaats je de kolfspullen (niet de slangetjes of de motor) ofwel in de koelkast tot de volgende kolfsessie, of als je deze dag niet meer gaat kolven, heet afwassen en naspoelen met heet water, dan aan de lucht laten drogen.
Denk eraan om alle stukken van de kolf uit elkaar te halen voordat je de kolf schoonmaakt- ook de kleinste stukjes, en verzeker je ervan dat er geen melk aan de tuit van het kolfschild zit gekoekt.

Kolven met de hand

Veel vrouwen vinden dat kolven met de hand een efficiënte manier is om te kolven wanneer dit maar af en toe nodig is. Het is zelfs zo dat als de melk productie niet overvloedig is (zoals in de eerste paar dagen) het vaak makkelijker is om de melk met de hand af te kolven dan met een kolf en veel vrouwen ondervonden dat dit ook de makkelijkste manier is om rijpe melk [1] af te kolven.

  • Plaats de duim en de wijsvinger aan weerszijden van de tepel, ongeveer 3 tot 5 cm van de tepel af
  • Duw voorzichtig naar binnen richting de ribbenkast
  • Rol de vingers samen in een lichte neerwaartse beweging
  • Herhaal dit overal rondom de tepel indien gewenst

Het opslaan van moedermelk

In tegenstelling tot kunstvoeding is moedermelk antibacterieel, schimmelwerend, antiviraal en niet besmettelijk.
Moedermelk blijft goed:

  • Op kamertemperatuur gedurende minstens 5 tot 10 uur;
  • In de koelkast minstens 8-11 dagen;
  • Achterin de diepvies, vele maanden lang [2];
  • Zie ook het moedermelkbewaarschema
  • Wen jezelf aan de smaak en de geur van moedermelk zodat je altijd weet of deze nog goed is
  • Door de hoge vetinhoud van moedermelk, zal iedere vorm van opslag resulteren in een scheiding in de vloeistof. Dit is normaal; voorzichtig mengen zal er weer een homogene vloeistof van maken
  • Moedermelk kan anders smaken na invriezen; dat is normaal
  • Warm moedermelk nooit op in de magnetron

Baby's zullen vaak koude melk willen drinken, maar als opwarmen gewenst is, of als de melk ontdooid moet worden, plaats dan het flesje of zakje melk voor een minuut of twee in een kopje warm water.

De toeschietreflex bevorderen, of: het toeschieten van de melk bevorderen

Als je baby er niet is, kun je de toeschietreflex kunstmatig bevorderen door naar een foto van je baby te kijken, of door een kledingstuk van je kind naast je te hebben.

  • Leg een warme natte doek op je borsten
  • Masseer de borsten in kleine cirkelvormige bewegingen rond omtrek van de borst
  • Streel je borsten zachtjes met je vingernagels in een neerwaartse bewegen naar de tepel toe
  • Leun naar voren en schud de borsten zachtjes
  • Rol de tepel voorzichtig tussen je vinger en je duim.

Het kan zijn dat je de toeschietreflex voelt of dat je merkt dat je borsten lekken maar het kan ook van niet. Je zult waarschijnlijk meer melk afkolven als je beide borsten tegelijk afkolft. Je hoeft de toeschietreflex niet te voelen of je er bewust van te zijn om melk te maken. Sommige vrouwen kunnen zich dorstig, zweterig, slaperig of duizelig voelen tijdens het toeschieten van de melk. Maar veel vrouwen voelen deze melk toeschiet reactie nooit tijdens hun hele borstvoedingservaring.
Sommige vrouwen worden zich er pas na de eerste paar weken bewust van. Dit houdt absoluut geen verband met de melktoevoer. Borstcompressie toepassen tijdens het kolven kan erg effectief zijn om de afgekolfde hoeveelheid te vergroten, het kan in eerste instantie wat lastig zijn, maar het kan wel (sommige moeders hebben de kolfmondstukken vastgemaakt zodat ze in hun beha passen en ze dan compressie kunnen toepassen) of hun partner kan het doen. [3]

Lees ook

Noot van de vertaler

  • Eerst maak je colostrum, in de loop van de kraamweek gaat dit over in 'rijpe melk' die de baby voortaan krijgt.

Heb je nog vragen?

Artikelgegevens

  • Artikel (handout #27) Expressing Milk, Januari 2005
  • Geschreven door Edith Kernerman, IBCLC, RLC en Jack Newman, MD, FRCPC
  • Vertaald door Anne-Marie van den Bosch
  • Deze handout mag zonder verdere toestemming gekopieerd en verspreid worden, op voorwaarde dat hij in geen geval gebruikt wordt in enige context die de WHO-code op de marketing van vervangingsmiddelen van moedermelk schendt

Foto van de week

2008-20a.jpg

Liesbeth stuurt ons de foto van de oudste. Leuk! Dank je wel Liesbeth.

Liesbeth: Hannelys had een tijdje geleden aangegeven dat ze zou stoppen met drinken als ze vijf jaar zou worden. (Dat zei ze vorig jaar ook al, maar du leek het echt menens te zijn.) In de weken voor haar verjaardag hebben we het daar regelmatig over gehad. 'Als ik vijf ben hoef ik niet meer bij mamma te drinken' zei ze. Ze vertelde ook tegen haar zusje van 2,5: 'Morgen dan ben ik vijf en dan is het drinken alleen voor jou, Sjoukje!'
De avond voor haar verjaardag zei ze: 'Ik wil nu nog wat drinken, want morgen ben ik vijf".' Maar toen puntje bij paaltje kwam vroeg ze toch nog op de ochtend van haar verjaardag of ze nog een allerallerallerlaatste slokje mocht.

We hebben in allerlei situaties gevoed in al die jaren: op bed, op de bank, in bad, aan het strand, in de duinen, in de draagdoek, liggend in het gras, op het aanrecht, in de trein, bus en auto, het restaurant, de kerk, de speeltuin, de kinderboerderij, de peuterspeelzaal, in de winkel, tijdens de bevalling van haar zusje, samen met haar zusje, tijdens vergaderingen, achter de computer. Er was altijd een troost- of kalmeringsmiddel bij de hand of gewoon een slokje tegen de dorst.

En dan zijn er nog meer winnaars, in diverse categorieën:

Driemaal 'stoer'

2008-20b1.jpgMiranda: Thirza is hier bijna drie maanden en met een beetje hulp drinkt ons meisje, met down én een ernstige hartafwijking, uitstekend! Daarmee beloont ze haar en mijn enorme inspanning 'van de eerste twee maanden.

2008-20b2.jpgJoke: Mijn kleine man, alweer bijna negen maanden en drinkt nog lekker bij mama. Ook mijn dochter, die inmiddels bijna 3.5 is heeft 13 maanden bij mama gedronken. En dat te bedenken dat het misschien niet mogelijk was om borstvoeding te geven omdat ik een prolactinoom heb.

2008-20b3.jpgEllen: na een moeilijke start, Kasper zwom een knoop in z'n navelstreng en kwam zo even op neonatale terecht, kwam de borstvoeding thuis goed op gang. Op deze foto zien jullie hem na het drinken: hij is uitgeteld!

Eerste kindje

2008-20c.jpgJoke, 25 jaar: ons eerste kindje Hannah is op 13 april 2008 geboren. En ik geef met trots bv aan haar. Ze groeit goed en heeft amper krampjes. Slaapt snachts ook lekker door van 23.30 tot 7.00 uur!
In totaal krijgt ze zes voedingen per dag en ze is een heel tevreden en lief meisje.

Momentje van rust

2008-20d.jpgEster: hier een foto van ons meisje Merle, ze is nu ruim zestien maanden en we genieten volop van de borstvoeding. Een heerlijk rustmomentje in het leven van onze actieve dreumes!

In het openbaar

2008-20e.jpgYvonne: ik voed hier Isabel op het strand van Fuerteventura. Ze is hier zes weken.

Leukste uitspraak

2008-20f.jpgCindy: hier heb ik mijn zoontje Thorin aan de borst. Hij is vandaag exact vijf maanden en krijgt voltijds borstvoeding. We hebben een heel moeilijke start gehad maar dankzij de goede zorgen van onze vroedvrouw Stephanie is de borstvoeding gelukt. Wel met veel bloed, zweet en tranen.
Ik zeg nu steeds dat ik bv zal geven totdat het hoofd van mijn zoontje groter is dan mijn borst. Heeeeel lang dus.

Beste eters

2008-20g.jpgHanneke: buiten eten, brood en eierkoek. Tom is een hele goede eter.

2008-20g2.jpgAxel, de vader van Lente: Lente is nu zes en een halve maand en krijgt sinds kort naast de borstvoeding ook vaste voeding. Kerstomaatjes zijn favoriet!


Meedoen?

Woensdag fotodag! Heb jij ook zo'n prachtige foto van je kleintje? Wij kiezen elke week de allerliefste foto en plaatsen die op woensdag. Kijk hier voor meer informatie

Groot borstabces

verhaal-34-ulrike.jpgMijn dochter Lisanne, nu vijf maanden, die krijgt bv omdat, we met allergieën te maken hebben in de familie en het is schijnbaar ook beter bv ipv fles voor haar. We hadden een bijeenkomst gevolgd tijdens de zes maanden zwangerschap van twee uurtje en na veel lezen en ik had zo iets van daar ga ik voor. Dit ga ik doen en toen Lisanne er was heb ik aan me borsten gevoeld van; zo voelen ze aan, als er wat mee zou zijn dan weet ik het. En van dag één dat ze er was had ik al een hard plekje in me borst en ik heb het tegen iedereen gezegd huisarts, kraam- en de verloskundige maar niemand gaf er eigenlijk aandacht aan, ze zeiden alleen: niemand heeft twee dezelfde borsten en klaar was ik er mee.

In de kraamtijd had ik een bloedende tepel en het deed erg zeer tot dikke tranen van mij tijdens het voeden van Lisanne en de kraamhulp gaf nog aan; jij wilt toch bv geven, dan moet je er maar wat voor over hebben (was als een grapje bedoeld neem ik aan?). Het was ook erg normaal dat het pijn deed zeiden ze (huisarts en verloskundige en de kraam) het mag dertig seconden zeer doen want, je tepels moeten er wennen.

Ik lag labiel in me bed natuurlijk nog van de bevalling maar met grote twijfels maar ja zij zeggen het en dan zal het zo wel zijn dacht ik nog.

Lisanne is de 13 december 2007 geboren en net voor de feestdagen had ik een bloedende tepel. De verloskundige gebeld en tepelhoedjes gehaald en dat ging wel weer even. De vrijdag na de kerstdagen heb ik de borstvoedingsstichting gebeld want, voor de tweede keer had ik bloedende tepel en er is een lactatiekundige bij ons geweest aan huis. Dezelfde dag en die heeft mee gekeken naar het aanleggen. En letterlijk na drie seconden zag zij al wat er aan de hand was; ze lag verkeerd aan. Dus al die tijd van dag één na de bevalling lag ze verkeerd aan schijnbaar en niemand heeft daar opgelet.


Meedoen?

Zaterdag verhaaldag! Heb jij ook zo'n prachtig verhaal over je kleintje? Wij plaatsen elke zaterdag het mooiste verhaal.
Kijk hier voor meer informatie
 

Zelf eten - kindgerichte manier van bijvoeden na zes maanden

Olivier, geboren in maart 2007, is onlangs, na zes maanden uitsluitend moedermelk gedronken te hebben, begonnen met het eten van vast voedsel. Margot geeft Olivier van het begin af aan bijvoeding volgens de kindgerichte manier, ook wel de Rapley-methode genoemd. Zowel Margot als Olivier zijn er zeer enthousiast over dat Olivier zélf zijn eten ontdekt en dat hij helemaal zelf de regie in handen heeft. Margot laat ons regelmatig zien hoe Olivier zelfstandig leert eten.


 

Lang(er) borstvoeding geven; een pleidooi voor meer openheid

Vroeger was het heel vanzelfsprekend om langer dan zes maanden borstvoeding te geven. De komst van kunstvoeding zorgde ervoor dat moeders een keuze kregen: borstvoeding was niet langer noodzaak, want er was een alternatief dat je kon kopen in de winkel. Kunstvoedingsfabrikanten deden hele generaties ouders geloven dat kunstvoeding beter zou zijn dan de moedermelk. Steeds minder moeders kozen voor borstvoeding en veel kennis die voorheen van moeder op dochter werd doorgegeven, raakte vergeten.


 

Borstvoeding, de eerste dagen. Gaat het goed?

Je bent nog maar net bevallen en je hebt nog maar een paar keer je kleintje aan de borst gehad. Hoe gaat het nu verder? Doe je het goed en waar moet je nu precies op letten om te weten of je het goed doet? Loop dit lijstje eens rustig door. Heb je een vraag? Zoek een deskundige of stel je vraag op het borstvoedingsforum