Vroeg of laat introduceren van koemelk in verband met allergieën?

Onderzoekers van de Universiteit Maastricht onderzochten de relatie tussen de eerste introductie van koemelk[producten] en ander vast voedsel en het voorkomen van atopic eczeem en andere allergische reacties bij kinderen onder de twee jaar.
De pers, waaronder Trouw, reageerde met artikelen waarin gesteld wordt dat baby's enkele maanden na hun geboorte naast borstvoeding ook koemelk en vast voedsel zouden moeten krijgen. De pers reageert hier mee tedentieus en trekt voorbarige en onjuiste conclusies.

Voorbarig en onduidelijk

De conclusie van de onderzoekers luidt: We have shown that a delayed introduction of cow milk products is associated with a higher risk for eczema. In addition, a delayed introduction of other food products is associated with an increased risk for atopy development in the first two years of life. Although breastfeeding remains definitely favorable for the infant's health (ie, protection against infections), it may be questioned whether delaying the introduction of cow milk or other food products may have a substantial additional advantage as a possible preventive measure to avoid the development of atopic manifestations. On the basis of the current knowledge, it may be too early to change the current guidelines on the introduction of cow milk (World Health Organization).

De onderzoekers stellen dat moedermelk de beste voeding bij uitstek is en blijft [mede in het licht van preventie van allergieën] maar ze vragen zich af of uitstel van de introductie van en ander vast voedsel een voordeel oplevert om het ontstaan van allergieën [atopische aandoeningen] te voorkomen. Op basis van de huidige wetenschap is het nu te vroeg om de richtlijnen van de introductie van vast voedsel te veranderen.
Het is vrij onduidelijk wat onderzoekers bedoelen met 'uitstellen' van de introductie van vast voedsel of koemelk, omdat er geen criteria worden genoemd. Stel je de introductie van koemelk uit als je borstvoeding geeft en zelf koezuivel gebruikt? Stel je de introductie van koezuivel uit als je je kind aan de borst voedt en hem of haar vanaf zes maanden bijvoeding aanbiedt waarin koemelk verwerkt is en als je je kind vervolgens met een maand of negen voor het eerst wat yoghurt geeft?

Onderzoeksgegevens

Doelstellingen: wetenschappelijke gegevens over de introductie van vast voedsel en de relatie met de ontwikkeling van atopie is schaars. Onderzocht werd de relatie tussen de eerste introductie van koemelk[producten] en ander vast voedsel en het voorkomen van atopic eczeem en andere allergische reacties bij kinderen onder de twee jaar.

Methode: Data van 2558 kinderen in het lopende Koala birth cohort studie in Nederland werden geanaliseerd.
Resultaten: Verder uitstel van de introductie van komelk[producten] wordt in verband gebracht met een hoger risico op eczeem. Daarbij wordt een uitgestelde introductie van ander voedsel in verband gebracht met een verhoogd risico voor de ontwikkeling van atoische aandoeningen op de leeftijd van twee jaar.
Discussie: Uitstel van de introductie van koemelk en ander vast voedsel lijkt niet gunstig bij de preventie van de ontwikkeling van atopische aandoeningen.

Adviezen toen en nu

De ontwikkeling van atopische aandoeningen stijgen en ongeveer een derde van de kinderen in het westen heeft klachten. Om klachten te voorkomen werd moeders vroeger aangeraden om al tijdens de zwangerschap preventief op dieet te gaan, énom ook tijdens de borstvoeding het dieet te volgen. Anderen werd verteld dat ze beter geen borstvoeding konden geven en direct dieetkunstvoeding aan hun kind moesten geven.

Daar is men jaren geleden al op teruggekomen, en met de introductie van de 'Landelijke standaard voor de diagnose en behandeling van voedselovergevoeligheid bij zuigelingen op het consultatiebureau' in 2001, wordt in Nederland niet meer geadviseerd op preventief op dieet te gaan. Sterker nog: het wordt afgeraden én moeders wordt geadviseerd om juist zo gevarieerd mogelijk te eten: zowel in de zwangerschap als tijdens de borstvoedingperiode. Omdat het kind dan vanaf een zo vroeg mogelijk stadium al in contact komt met 'ander voedsel'.

Het kind krijgt dus niet ander voedsel aangeboden, maar krijgt met de moedermelk gedoseerd 'ander voedsel' en hij kan op deze manier weerstand opbouwen en daarmee voorkomen, of in ieder geval het risico verkleinen op het ontstaan van een allergie.

Bescherming van borstvoeding

In deze studie wordt een uitgestelde introductie van koemelk in verband gebracht met een hoger risico op het ontstaan van eczeem en piepen/asthma. Ook wordt een uitgestelde introductie van vast voedsel in verband gebracht met een hoger risico op eczeem, piepen en atopische gevoeligheden en allergische sensatie via de luchtwegen.
Tevens wordt duidelijk uit deze studie dat langer borstvoeding geven [zeven tot negen maanden] het risico op het ontstaan van piepen/asthma verkleint en dat langer borstvoeding geven [meer dan negen maanden] dezelfde bescherming lijkt te geven
In het algemeen stellen de onderzoekers dat langer borstvoeding geven de risico's op piepen/asthma significant verlaagt.

Conclusie en aanbevelingen

Mijn conclusie is dat het advies van onder andere de WHO om een kind de eerste zes maanden van zijn leven uitsluitend te voeden met moedermelk nog steeds gevolgd kan worden. Daarbij blijft het verstandig dat de moeder die borstvoeding geeft zo gevarieerd mogelijk eet [en natuurlijk ook zo gezond mogelijk]. Als de moeder gevarieerd eet, komt haar kind via de moedermelk al vroeg in contact met ander voedsel, en kan hij zich al in een vroeg stadium voorbereiden op het verteren en verwerken van ander voedsel.
Na zes maanden mag de baby dan langzaam aan ander voedsel gaan eten, en kan de borstvoeding voortgezet worden zolang moeder en kind dat willen. Voor de introductie van vast voedsel kan het borstvoeding- en allergievriendelijk voedselintroductieschema gehanteerd worden.

Lees ook

• Age at first introduction of cow milk products and other food products in relation to infant atopic manifestations in the first two years of life
• Guiding principles for complementaryfeeding of the breastfed child, WHO
• Voedselintroductieschema vanaf zes maanden
• Eten voor de Kleintjes - van borst tot boterham, van door Stefan Kleintjes, kinderdiëtist; Kosmos, februari 2008
• Borstvoeding, van Mary Broekhuijsen en Stefan Kleintjes; Het Spectrum, juli 2008