Fluconazol (Diflucan™) is een synthetisch anti-schimmelmiddel dat gebruikt kan worden bij de behandeling van verschillende vormen van Candida albicans infecties en andere schimmelinfecties. In het bijzonder bij vrouwen die borstvoeding geven kan dit gebruikt worden om steeds terugkerende Candida (schimmel) infecties van de tepels te behandelen. Het kan ook gebruikt worden bij Candida infecties in de melkkanalen. Niet iedereen gelooft dat het mogelijk is dat de Candida infectie naar binnenslaat en zo de melkkanalen aantast, maar ik denk dat dit wel degelijk mogelijk is.
Candida (schimmel) infectie op de tepels en in de melkkanalen
Een Candida infectie op de tepels kan op elk moment voorkomen terwijl de moeder borstvoeding geeft. Candida albicans gedijt het best op warme, vochtige en donkere plaatsen. De Candida leeft standaard op onze huid en op andere gebieden van het lichaam. 90 procent van de baby's worden er enkele uren na de geboorte helemaal mee gekoloniseerd. Het wordt, zoals bij de veel andere bacillen die standaard op de mens leven, alleen onder bepaalde omstandigheden een probleem.
Candida infecties van de huid of van de slijmvliezen treden sneller op als de huid of de slijmvliezen zijn aangetast. Weer een reden waarom goed aanleggen vanaf de eerste dag zo ontzettend belangrijk is. Veel Candida-infecties zouden misschien niet zijn opgetreden als de moeder geen pijnlijke tepels had gehad en een kapotte huid op de tepel of de tepelhof. Het lekkende wondvocht, dat vaak voorkomt bij kapotte tepels, stimuleert de Candida albicans om van een onschuldige vorm te veranderen in een ziekte veroorzakende vorm.
Het veelvuldige gebruik van antibiotica veroorzaakt ook een woekering van Candida albicans. Veel zwangere vrouwen, vrouwen die aan het bevallen zijn of kersverse moeders, en ook hun baby's, krijgen antibiotica en dit soms met amper een gegronde reden.
Diagnose van Candida infecties aan de tepels en/of de melkkanaaltjes
Er bestaat geen goede test om de diagnose te stellen. Een positieve kweek van de tepel(s) bewijst niet dat Candida de oorzaak is van je pijn. Een negatieve kweek evenmin. De beste manier om een diagnose te stellen is kijken naar de voorgeschiedenis.
Of de baby al dan niet een Candida-infectie heeft, zegt weinig. De baby kan spruw in de mond hebben zonder dat de moeder pijn heeft. En de moeder kan alle klassieke symptomen van een Candida-infectie hebben zonder dat de baby witte stippen in de mond of uitslag op de billetjes heeft.
Typische symptomen van een Candida infectie op de tepels
- Pijnlijke tepels, waarbij de pijn begint nadat de moeder een periode heeft gevoed zonder pijn. Hoewel er een paar andere oorzaken hiervoor zijn, is een Candida-infectie toch de meest voorkomende. Het pijnlijke gevoel in de tepels bij deze infectie kan echter ook voorkomen zonder dat er eerst een periode van pijnloos voeden aan voorafging;
- Brandende pijn in de tepels, die tijdens het voeden aanwezig blijft en soms na de voeding nog aanhoudt;
- Een stekende of brandende pijn die begint in de borst en die uitstraalt naar de rug en de schouder. De pijn is meestal tegen het einde van de voeding erg en wordt na de voeding nog erger. Meestal is de pijn 's nachts het hevigst. Deze pijn kan ook voorkomen zonder dat de tepel pijn doet;
- Deze pijn verzacht sterk na het gebruik van Gentiaan Violet, jammer genoeg lijkt Gentiaan Violet niet meer zo goed te werken als het voorheen.
Behandeling van Candida-infecties
De eerste behandeling bestaat erin Gentiaan Violet te gebruiken met daarbij een tepelzalf-voor-alle-doeleinden en soms grapefruit zaad extract. Deze aanpak is veilig, werkt snel en is meestal efficiënt, hoewel we de laatste jaren een vermindering van het gunstige effect van Gentiaan Violet vaststellen. Daarom gebruik ik tegenwoordig een combinatie van tepelzalf en Gentiaan Violet en ook nog grapefruit zaad extract. Als er verbetering merkbaar is door het gebruik van Gentiaan Violet, kan je vrijwel zeker stellen dat de tepelpijn werd veroorzaakt door Candida, aangezien dit bij weinig andere aandoeningen helpt. Het rechtvaardigt zo ook het gebruik van fluconazol, als dat nodig is. Zelfs als de hierboven beschreven behandeling niet werkt, moet er niet alleen fluconazol gebruikt worden om zere tepels te behandelen. Het zou toegevoegd moeten worden aan de behandeling van de tepels en niet in plaats daarvan gebruikt moeten worden. Ik heb ondervonden dat nystanine ook niet zo goed bruikbaar is in ofwel de behandeling van de baby's mond of bij de behandeling van de tepels van de moeder. Alleen clotrimazol crème is naar mijn idee ook niet echt effectief, maar anderen denken daar blijkbaar anders over.
Fluconazol
Fluconazol is een schimmelwerend middel dat systematisch wordt genomen (oraal of intraveneus). Het is fungistatisch, wat betekent dat het de vermenigvuldiging van schimmels (zoals Candida albicans) stopt, zonder deze te doden. Daarom duurt het soms enkele dagen voordat enig effect merkbaar is. Er is ook fluconazolpoeder verkrijgbaar en dit kan gemengd worden met een voor alle doeleinden geschikte tepelcreme in plaats van miconazolpoeder.
Bijwerkingen
Fluconazol wordt doorgaans goed verdragen, maar medicatie waarbij nooit bijwerkingen optreden, bestaat niet. Zich zorgen maken over leverbeschadigingen is overdreven, aangezien deze complicatie zelden voorkomt. Als ze al voorkomt gebeurt dat bij mensen die ook andere medicatie nemen en die fluconazol gedurende maanden of nog langer gebruikten en die immuniteitsstoornissen hebben. Toch is het een bijwerking die men in het achterhoofd moet houden want als het voorkomt, kan dit zeer ernstig zijn.
Braken, diarree, buikpijn en huiduitslag zijn de meest voorkomende bijwerkingen. Meestal zijn deze niet echt ernstig en het komt maar af en toe voor dat de medicatie vanwege deze bijwerkingen moet worden gestaakt. Allergische reacties zijn mogelijk maar ook zeldzaam. Neem contact op met je arts als je je zorgen maakt.
Fluconazol in de moedermelk
Fluconazol komt in de moedermelk terecht en dit hoort ook zo, aangezien het de bedoeling is om een infectie in de melkkanaaltjes en de tepels te behandelen . Daarom is dit beter dan ketoconazol, wat slechts in kleine hoeveelheden in de melk terechtkomt. De baby zal hier dus uiteraard wat van binnenkrijgen, maar deze medicatie wordt nu aanbevolen voor gebruik bij de behandeling van baby's met simpele spruw. Er zijn nog geen complicaties bij baby's gerapporteerd ten gevolge van blootstelling aan fluconazol via de moedermelk. Blijf doorgaan met borstvoeding als je fluconazol neemt, zelfs als je verteld wordt dat je zou moeten stoppen.
Dosering van fluconazol
Candida albicans wordt langzamerhand resistent tegen fluconazol en de dosis die we gebruiken is de laatste paar jaar verhoogd. Nog maar enkele jaren geleden volstond 100 mg per dag gedurende 10 dagen om 90 procent van de vrouwen te genezen. Dit is nu onvoldoende. In geval van resistentie kan itraconazol, een nieuwer schimmelwerend middel, gebruikt worden. Hoewel dit misschien ook niet het antwoord is omdat het niet zo'n erg krachtig effect heeft tegen Candida.
Als eerste dosis zal je fluconazol 400 mg voorgeschreven worden. Daarna 100 mg, twee maal per dag totdat je een hele week pijnvrij bent, wat meestal minstens twee weken betekent. Dit lijkt, op basis van onze ervaring, een vrij goede garantie tegen terugval. Blijf als je tepelpijn hebt de tepelzalf-voor-alle-doeleinden (en Gentiaan Violet en grapefruit extract zaad) gebruiken terwijl je fluconazol neemt. Dit betekent echter dat, hoewel de meeste vrouwen een normale behandeling van twee weken nodig hebben, sommige moeders langer behandeld moeten worden. Soms duurt het zelfs zeven tot tien dagen voordat de pijn zelfs maar begint te verminderen. Neem contact op met je arts als er na zeven dagen totaal geen verbetering is. Als er na tien dagen nog geen verbetering is, helemaal geen, dan is het erg onwaarschijnlijk dat fluconazol gaat helpen.
Soms is het nuttig om de baby ook te behandelen. De dosis voor de baby is dan 6 mg/kg als eerste dosis. Daarna 3 mg/kg per dag in één dosis, gedurende de periode dat de moeder ook behandeld wordt.
Opmerking: Fluconazol is duur, maar er is tegenwoordig ook een merkloos middel verkrijgbaar dat goedkoper is.
Lees ook
Bestelwijze Gentiaan Violet
Heb je nog vragen?
Artikelgegevens
- Artikel (handout #20) Fluconazole. Herzien in januari 2005
- Vertaald door Anne-Marie van den Bosch
- Deze handout mag zonder verdere toestemming gekopieerd en verspreid worden, op voorwaarde dat hij in geen geval gebruikt wordt in enige context die de WHO-code op de marketing van vervangingsmiddelen van moedermelk schendt
Ik wist het meteen: ook dit keer zou ik er alles aan doen om mijn kleine ukkie borstvoeding te gaan geven. Dat dit dus betekende dat wanneer ik weg zou gaan, ik moest kolven of een plekje moest zoeken zodat niemand mij zou kunnen zien om borstvoeding te geven, dat nam ik maar voor lief.
