© foto: Izaak P. Slagt© foto: Izaak P. Slagt© foto: Izaak P. Slagt© foto: Izaak P. Slagt© foto: Izaak P. Slagt
home
home

Borstvoeding.com - kenniscentrum voor borstvoeding biedt een keur aan informatie over borstvoeding. Kijk hier hoe dé site voor borstvoedend Nederland en België is samengesteld en kijk hier voor een compleet overzicht van alle informatie.
Elke week plaatsen wij op zondag een nieuwe column, op woensdag een nieuwe foto en op zaterdag een nieuw lezersverhaal

Beginnen met vast voedsel

Veel zorgverleners raden aan om bij de leeftijd van vier maanden met vast voedsel te beginnen. Maar de meeste baby's doen het prima met uitsluitend borstvoeding tot ze zes maanden of ouder zijn. Je zou met vast voedsel moeten beginnen wanneer je baby laat zien toe te zijn aan vast voedsel, en wanneer de de kalender het zegt. Zie hieronder. Health Canada en Unicef raden aan ongeveer zes maanden uitsluitend borstvoeding te geven.

De vraag is: waarom beginnen we met vast voedsel?

  • Omdat er een tijd komt dat moedermelk alleen niet langer volstaat om te voorzien in alle voedingsbehoeften van je baby. Dit betekent niet, zoals sommige slecht ingelichte mensen beweren, dat moedermelk na zes maanden geen voedingswaarde meer heeft! Een baby die op tijd geboren wordt, zal rond de leeftijd van zes tot negen maanden behoefte hebben aan extra ijzer. De calorieën die door moedermelk worden geleverd, volstaan misschien niet langer bij een baby van acht à negen maanden oud, hoewel sommige baby's tot na de leeftijd van een jaar nog goed groeien op moedermelk alleen.
  • Omdat sommige baby's die niet rond de leeftijd van negen tot twaalf maanden met het eten van vast voedsel zijn begonnen, later heel veel moeite kunnen krijgen met het accepteren van vast voedsel.
  • Omdat het een mijlpaal in zijn ontwikkeling is als de baby met vast voedsel begint. Hij groeit op. Meestal wil hij ook vast voedsel eten; dus waarom zou je er niet op ingaan?

Wanneer beginnen met vast voedsel?

Je kunt het beste beginnen met vast voedsel zodra de baby er interesse voor toont. Sommige baby's zullen als ze nog maar vier maanden oud zijn al veel interesse vertonen voor het voedsel op het bord van de ouders. Als ze vijf of zes maanden oud zijn, zullen de meeste baby's proberen om het voedsel van het bord van de ouders te grijpen. Als je baby naar je voedsel grijpt en probeert het in zijn mond te stoppen, lijkt de tijd rijp om hem ook iets te geven. Er is geen enkele reden om op een bepaalde leeftijd te starten (vier maanden of zes maanden). Ga in op de signalen van je baby.

In sommige gevallen kan het beter zijn om eerder met vast voedsel te starten. Als de baby hongerig is of als zijn gewicht niet toeneemt zoals zou moeten, kan het redelijk zijn om al met vast voedsel te beginnen als de baby nog maar drie maanden oud is. Beginnen met vast voedsel met drie maanden, terwijl alles goed gaat, is niet aanbevolen (zie hierboven). Ook kan het met wat hulp soms best mogelijk zijn om door te gaan met uitsluitend borstvoeding, terwijl de baby minder hongerig zal zijn en/of sneller zal groeien. Maar als het probleem niet opgelost wordt met de bovenstaande tips of tips van een lactatiekundige, kan beginnen met vast voedsel een oplossing zijn. Aan het introduceren van kunstmatige zuigelingenvoeding zitten geen voordelen. Er kunnen zelfs enkele nadelen zijn zeker als het met de fles gegeven wordt. Een baby die aan de borst niet volledig verzadigd is, zal meer en meer uit de fles drinken en zal uiteindelijk de borst weigeren.

De borstgevoede baby verteert vast voedsel beter dan de baby die kunstmatige zuigelingenvoeding krijgt omdat moedermelk enzymen bevat die vetten, eiwitten en koolhydraten helpen te verteren. Bovendien kennen baby's die borstvoeding krijgen al een brede waaier van smaken, aangezien de smaakjes van de voedingswaren die de moeder eet, in de moedermelk komen. Baby's die borstvoeding krijgen, aanvaarden vast voedsel dus gemakkelijker dan baby's die kunstmatige zuigelingenvoeding krijgen. Moedermelk is een wonderbaarlijk goedje, nietwaar?

Hoe te beginnen met vast voedsel?

Als de baby rond de leeftijd van zes maanden begint met vast voedsel, maakt het weinig uit waarmee je begint of in welke volgorde het voedsel geïntroduceerd worden. Het is aan te raden om in het begin voorzichtig te zijn met sterk gekruide of zeer allergene voedingswaren (bijvoorbeeld het wit van een ei, aardbeien). Maar als je baby naar de aardappel op je bord grijpt, zorg er dan voor dat deze niet te warm is en laat hem met de aardappel aan de slag gaan. Het is niet nodig om het voedsel in een bepaalde volgorde te introduceren en het is ook niet nodig om de baby gedurende een bepaalde periode slechts één soort voeding te geven. Sommige baby's die uitsluitend borstvoeding krijgen zullen geen pap lusten als je er rond zes maanden mee begint. Je hoeft je hier geen zorgen over te maken en je hoeft de baby niet te dwingen om deze te eten. Er is niets magisch of noodzakelijks aan pap met kindermeel. Geef je baby die dingen waarvoor hij interesse toont. Laat je baby genieten van voedsel en maak je niet druk om de hoeveelheden die hij in het begin eet. Veel van het eten zal uiteindelijk toch in zijn haar of op de grond terechtkomen. Het is ook niet nodig om het voedsel te pureren als de baby zes maanden of ouder is. Het is in het begin alleen nodig om het eenvoudig met een vork prakken. Je hoeft ook niet overdreven gefocused te zijn op de hoeveelheid die hij eet. Waarom je beperken tot één theelepeltje als de baby meer wil? En je hoeft geen geld te verkwisten door het kopen van potjes babyvoeding.

Ontspan, geef je baby eten op de momenten dat je zelf ook eet. Als je baby meer ervaring krijgt met vast voedsel, bied dan per keer wat meer gevarieerd voedsel aan.

De gemakkelijkste manier om je baby rond de leeftijd van vijf à zes maanden extra ijzer te geven, is hem vlees te geven. Pap van kindermeel bevat ook ijzer, maar dit wordt slecht opgenomen en kan tot verstopping leiden.

Er is geen reden om eerst groenten en dan pas fruit te geven. Moedermelk is veel zoeter dan fruit, dus er is geen reden om aan te nemen dat een baby makkelijker groenten zal eten als je het introduceren van fruit wat uitstelt.

Respecteer wat je baby lust en wat hij niet lust. Er bestaat geen "verplicht" voedsel (behalve moedermelk). Als je baby iets niet lust, dwing hem niet. Als je denkt dat het belangrijk voor hem is, wacht dan een paar weken en bied het opnieuw aan.

Rond de leeftijd van acht maanden worden baby's wat zelfbewuster in het tonen van hun eigen persoonlijkheid. Het kan zijn dat jouw baby niet wil dat je een lepel in zijn mond stopt. Hij zal de lepel waarschijnlijk liever uit je hand nemen en die dan zelf in zijn mond stoppen, vaak ondersteboven zodat het eten op zijn schoot valt. Respecteer zijn pogingen om onafhankelijk te zijn en moedig zijn pogingen om te leren aan.

Wat te doen als ik met drie maanden met vast voedsel begin?

Op deze leeftijd van drie maanden is het aan te raden om het toch wat langzamer aan te doen. Begin met pap of vast voedsel dat gemakkelijk fijngestampt kan worden, bijvoorbeeld bananen. Soms eet een baby makkelijker van je vinger dan van een lepeltje. Doe het ook een beetje rustig aan wat betreft de hoeveelheden. Zodra de baby vast voedsel aankan, kan je zowel de hoeveelheid als de verscheidenheid in vast voedsel vergroten al naargelang de behoeften van de baby.

Maar waarom begin je eigenlijk met drie maanden?
Veel oma's zijn er op gespitst dat je baby met "echt eten" begint, maar als er geen goede reden is om met vast voedsel te beginnen bij drie maanden, doe het dan niet! De meest voorkomende gelegitimeerde reden om eerder te beginnen dan vijf à zes maanden is een onvoldoende gewichtstoename die niet gecorrigeerd lijkt te kunnen worden met een verbeterde haptechniek, door compressie toe te passen, te wisselvoeden of door domperidon te gebruiken.

Eerst vast voedsel of eerst moedermelk?

Blijkbaar stelt men zich vaak de vraag als een kind met vast voedsel begint of nu eerst de borst of eerst het vaste voedsel gegeven moet worden. Wanneer zowel de borstvoeding als de introductie van het vaste voedsel goed verlopen, maakt het waarschijnlijk niet veel uit. Er is ook geen reden waarom de baby iedere keer als hij eet zowel borstvoeding als vast voedsel te geven.

Noot van de beheerder

  • In het artikel (handout # 10) Borstvoeding en bijvoeding, stelt Newman: "Borstvoeding is het enige voedsel dat je kindje nodig heeft tot de leeftijd van ongeveer zes maanden. Er is geen voordeel aan het geven van ander voedsel dan moedermelk voor de leeftijd van zes maanden, uitgezonderd onder ongewone omstandigheden. Veel situaties waarin de borstvoeding aanvulling lijkt nodig te hebben van ander voedsel, ontstaan uit het verkeerd begrijpen van hoe borstvoeding werkt, en/of zijn ontstaan uit een slechte start van het geven van borstvoeding."
Films: Olivier eet zelfstandig

Lees ook

Heb je nog vragen?

Artikelgegevens

  • Artikel (handout #16). Starting Solid Foods. Herzien in januari 2005
  • Vertaald door Anne-Marie van den Bosch
  • Deze handout mag zonder verdere toestemming gekopieerd en verspreid worden, op voorwaarde dat hij in geen geval gebruikt wordt in enige context die de WHO-code op de marketing van vervangingsmiddelen van moedermelk schendt

Foto van de week

2008-20a.jpg

Liesbeth stuurt ons de foto van de oudste. Leuk! Dank je wel Liesbeth.

Liesbeth: Hannelys had een tijdje geleden aangegeven dat ze zou stoppen met drinken als ze vijf jaar zou worden. (Dat zei ze vorig jaar ook al, maar du leek het echt menens te zijn.) In de weken voor haar verjaardag hebben we het daar regelmatig over gehad. 'Als ik vijf ben hoef ik niet meer bij mamma te drinken' zei ze. Ze vertelde ook tegen haar zusje van 2,5: 'Morgen dan ben ik vijf en dan is het drinken alleen voor jou, Sjoukje!'
De avond voor haar verjaardag zei ze: 'Ik wil nu nog wat drinken, want morgen ben ik vijf".' Maar toen puntje bij paaltje kwam vroeg ze toch nog op de ochtend van haar verjaardag of ze nog een allerallerallerlaatste slokje mocht.

We hebben in allerlei situaties gevoed in al die jaren: op bed, op de bank, in bad, aan het strand, in de duinen, in de draagdoek, liggend in het gras, op het aanrecht, in de trein, bus en auto, het restaurant, de kerk, de speeltuin, de kinderboerderij, de peuterspeelzaal, in de winkel, tijdens de bevalling van haar zusje, samen met haar zusje, tijdens vergaderingen, achter de computer. Er was altijd een troost- of kalmeringsmiddel bij de hand of gewoon een slokje tegen de dorst.

En dan zijn er nog meer winnaars, in diverse categorieën:

Driemaal 'stoer'

2008-20b1.jpgMiranda: Thirza is hier bijna drie maanden en met een beetje hulp drinkt ons meisje, met down én een ernstige hartafwijking, uitstekend! Daarmee beloont ze haar en mijn enorme inspanning 'van de eerste twee maanden.

2008-20b2.jpgJoke: Mijn kleine man, alweer bijna negen maanden en drinkt nog lekker bij mama. Ook mijn dochter, die inmiddels bijna 3.5 is heeft 13 maanden bij mama gedronken. En dat te bedenken dat het misschien niet mogelijk was om borstvoeding te geven omdat ik een prolactinoom heb.

2008-20b3.jpgEllen: na een moeilijke start, Kasper zwom een knoop in z'n navelstreng en kwam zo even op neonatale terecht, kwam de borstvoeding thuis goed op gang. Op deze foto zien jullie hem na het drinken: hij is uitgeteld!

Eerste kindje

2008-20c.jpgJoke, 25 jaar: ons eerste kindje Hannah is op 13 april 2008 geboren. En ik geef met trots bv aan haar. Ze groeit goed en heeft amper krampjes. Slaapt snachts ook lekker door van 23.30 tot 7.00 uur!
In totaal krijgt ze zes voedingen per dag en ze is een heel tevreden en lief meisje.

Momentje van rust

2008-20d.jpgEster: hier een foto van ons meisje Merle, ze is nu ruim zestien maanden en we genieten volop van de borstvoeding. Een heerlijk rustmomentje in het leven van onze actieve dreumes!

In het openbaar

2008-20e.jpgYvonne: ik voed hier Isabel op het strand van Fuerteventura. Ze is hier zes weken.

Leukste uitspraak

2008-20f.jpgCindy: hier heb ik mijn zoontje Thorin aan de borst. Hij is vandaag exact vijf maanden en krijgt voltijds borstvoeding. We hebben een heel moeilijke start gehad maar dankzij de goede zorgen van onze vroedvrouw Stephanie is de borstvoeding gelukt. Wel met veel bloed, zweet en tranen.
Ik zeg nu steeds dat ik bv zal geven totdat het hoofd van mijn zoontje groter is dan mijn borst. Heeeeel lang dus.

Beste eters

2008-20g.jpgHanneke: buiten eten, brood en eierkoek. Tom is een hele goede eter.

2008-20g2.jpgAxel, de vader van Lente: Lente is nu zes en een halve maand en krijgt sinds kort naast de borstvoeding ook vaste voeding. Kerstomaatjes zijn favoriet!


Meedoen?

Woensdag fotodag! Heb jij ook zo'n prachtige foto van je kleintje? Wij kiezen elke week de allerliefste foto en plaatsen die op woensdag. Kijk hier voor meer informatie

Groot borstabces

verhaal-34-ulrike.jpgMijn dochter Lisanne, nu vijf maanden, die krijgt bv omdat, we met allergieën te maken hebben in de familie en het is schijnbaar ook beter bv ipv fles voor haar. We hadden een bijeenkomst gevolgd tijdens de zes maanden zwangerschap van twee uurtje en na veel lezen en ik had zo iets van daar ga ik voor. Dit ga ik doen en toen Lisanne er was heb ik aan me borsten gevoeld van; zo voelen ze aan, als er wat mee zou zijn dan weet ik het. En van dag één dat ze er was had ik al een hard plekje in me borst en ik heb het tegen iedereen gezegd huisarts, kraam- en de verloskundige maar niemand gaf er eigenlijk aandacht aan, ze zeiden alleen: niemand heeft twee dezelfde borsten en klaar was ik er mee.

In de kraamtijd had ik een bloedende tepel en het deed erg zeer tot dikke tranen van mij tijdens het voeden van Lisanne en de kraamhulp gaf nog aan; jij wilt toch bv geven, dan moet je er maar wat voor over hebben (was als een grapje bedoeld neem ik aan?). Het was ook erg normaal dat het pijn deed zeiden ze (huisarts en verloskundige en de kraam) het mag dertig seconden zeer doen want, je tepels moeten er wennen.

Ik lag labiel in me bed natuurlijk nog van de bevalling maar met grote twijfels maar ja zij zeggen het en dan zal het zo wel zijn dacht ik nog.

Lisanne is de 13 december 2007 geboren en net voor de feestdagen had ik een bloedende tepel. De verloskundige gebeld en tepelhoedjes gehaald en dat ging wel weer even. De vrijdag na de kerstdagen heb ik de borstvoedingsstichting gebeld want, voor de tweede keer had ik bloedende tepel en er is een lactatiekundige bij ons geweest aan huis. Dezelfde dag en die heeft mee gekeken naar het aanleggen. En letterlijk na drie seconden zag zij al wat er aan de hand was; ze lag verkeerd aan. Dus al die tijd van dag één na de bevalling lag ze verkeerd aan schijnbaar en niemand heeft daar opgelet.


Meedoen?

Zaterdag verhaaldag! Heb jij ook zo'n prachtig verhaal over je kleintje? Wij plaatsen elke zaterdag het mooiste verhaal.
Kijk hier voor meer informatie
 

Zelf eten - kindgerichte manier van bijvoeden na zes maanden

Olivier, geboren in maart 2007, is onlangs, na zes maanden uitsluitend moedermelk gedronken te hebben, begonnen met het eten van vast voedsel. Margot geeft Olivier van het begin af aan bijvoeding volgens de kindgerichte manier, ook wel de Rapley-methode genoemd. Zowel Margot als Olivier zijn er zeer enthousiast over dat Olivier zélf zijn eten ontdekt en dat hij helemaal zelf de regie in handen heeft. Margot laat ons regelmatig zien hoe Olivier zelfstandig leert eten.


 

Lang(er) borstvoeding geven; een pleidooi voor meer openheid

Vroeger was het heel vanzelfsprekend om langer dan zes maanden borstvoeding te geven. De komst van kunstvoeding zorgde ervoor dat moeders een keuze kregen: borstvoeding was niet langer noodzaak, want er was een alternatief dat je kon kopen in de winkel. Kunstvoedingsfabrikanten deden hele generaties ouders geloven dat kunstvoeding beter zou zijn dan de moedermelk. Steeds minder moeders kozen voor borstvoeding en veel kennis die voorheen van moeder op dochter werd doorgegeven, raakte vergeten.


 

Borstvoeding, de eerste dagen. Gaat het goed?

Je bent nog maar net bevallen en je hebt nog maar een paar keer je kleintje aan de borst gehad. Hoe gaat het nu verder? Doe je het goed en waar moet je nu precies op letten om te weten of je het goed doet? Loop dit lijstje eens rustig door. Heb je een vraag? Zoek een deskundige of stel je vraag op het borstvoedingsforum