Borstvoeding.com - kenniscentrum voor borstvoeding biedt een keur aan informatie over borstvoeding. Kijk hier hoe dé site voor borstvoedend Nederland en België is samengesteld en kijk hier voor een compleet overzicht van alle informatie.
Elke week plaatsen wij op zondag een nieuwe column, op woensdag een nieuwe foto en op zaterdag een nieuw lezersverhaal

Home » Voedselintroductie » Vast voedsel » Voedselintroductieschema vanaf zes maanden

Voedselintroductieschema vanaf zes maanden

Dit basisintroductieschema voor gezonde kinderen geeft je een idee hoe je de verschillende voedingsmiddelen in de loop van de tijd kunt introduceren aan je kindje. Het biedt je houvast bij de keuzes die je moet maken. Het is geen bindend advies. Ga er vooral soepeltjes mee om.
Het is een 'rustig', borstvoedingsvriendelijk en allergievriendelijk introductieschema.
De verantwoording en uitgebreide achtergrondinformatie is gepubliceerd in Eten voor de kleintjes van dezelfde auteur als dit schema.

Films: Olivier eet zelfstandig

De opmerkingen in de laatste kolom zijn zeer beknopt. Raadpleeg vooral de andere artikelen met informatie over alle aspecten van kindervoeding

De opmerkingen en aandachtspunten die gelden voor kindjes die vanwege een vastgestelde voedselallergie, met een aantal voedingsmiddelen voorzichtiger moeten zijn, staan in de laatste kolom. Maar let op. Herintroductie van een bepaald voedingsmiddel vindt, afhankelijk van het soort voedingsmiddel en allergie, plaats na de eerste of tweede verjaardag. Pas als de herintroductie gunstig is verlopen mogen ook andere voedingsmiddelen die het betreffende allergeen bevatten geïntroduceerd worden. Zie ook de specifieke 'allergieopmerkingen' onderaan dit schema.
In Voedselallergie bij zuigelingen - borstvoeding is nummer 1 vind je de meest recente inzichten op het gebied van voedselallergie.

Dit schema is ook handig om af te geven op het kinderdagverblijf, of te laten zien aan de oppas. Vul de naam en geboortedatum van je kind en je eigen gegevens in. Je kan natuurlijk ook je specifieke wensen of eigenaardigheden van jouw kindje er zelf bij schrijven.

Look here for the Weaning food introduction schedule for babies older than six months [English version] and for the Stillfreundliche Einführung von Beikost [German version]

Naam en geboortedatum kind	Naam moeder	Telefoon moeder	Naam vader	Telefoon vader

	wat	ná... maanden / jaar	opmerkingen
drinken	moedermelk aan de borst of licht opgewarmd uit het kopje/flesje water	6 maanden	drinken altijd met een bekertje of kopje, of: moedermelk met het kopje/flesje ander drinken uit het kopje
	kruidenthee water verdunde vruchtensappen	9 maanden	geen frisdrank, babysiroop etc. borstkindjes geen ander drinken geven dan moedermelk
	zuigelingenvoeding andere melk		alleen op verzoek van de ouders tot 8 à 9 maanden melk verdunnen
zuivel, pap en zuivelhapjes	kwark yoghurt andere zuivelhapjes	7-9 maanden	pap is niet echt nodig Biobim bindt goed met moedermelk zolang het kindje aan de borst is, geef je andere zuivel met mate bij koemelkallergie: wachten tot na 1 jaar, maar alleen als de re-introductie van koemelk goed is verlopen
groenten	aardappel aardpeer (topinamboer) amsoi andijvie artisjok asperge aubergine bleekselderij bloemkool broccoli champignons Chinese kool courgette doperwten jonge peultjes jonge sperzieboontjes jonge tuinboontjes knolselderij komkommer koolraap koolrabi meiknol paddenstoelen (10 mnd) paksoi paprika pastinaak pompoen postelein raapstelen rabarber radijs (rettich) rammenas rode biet schorseneren snijbiet snijboon spinazie spruiten tomaat sla, alle soorten venkel *waterkers witlof wortel zoete aardappel (bataat) zuurkool	6 maanden	groenten hoeven niet per se geprakt of gepureerd gaar koken en in stukken aanbieden is een leuke manier van introduceren groenten niet voeren of opdringen kies bij voorkeur de groenten die je zelf ook eet restjes groenten niet weer opwarmen de groenten met een sterretje * zijn de nitraatrijke groenten, deze geef je beslist niet vaker dan twee keer per week
groenten	boerenkool maïs prei savooienkool *spitskool ui witte en rode kool	1½ jaar
rauwkost	komkommer tomaat	6-8 maanden	is erg verschillend per kindje andere rauwe groenten komen vanzelf op het menu, afhankelijk van wat je kind zelf aan kan
fruit	abrikoos ananasmeloen appel avocado banaan druif duindoorn kers mango meloen peer perzik pruim (vers) rozenbottel stoofpeer suikermeloen	6 maanden	geschild en in stukken aanbieden biologisch geteeld fruit mag je op den duur ongeschild geven de eerste maanden pitjes verwijderen
	citroen grapefruit mandarijn nectarine sinaasappel	9 maanden
	aalbes aardbei ananas bosbes braam framboos kiwi (groen én geel) kruisbes rode bes vlierbes zwarte bes	12 maanden
eiwitbronnen	jonge pitloze kaas	7 maanden	bij borstvoeding matig zijn met kaas bij koemelkallergie: kaas pas introduceren na 1 jaar, maar alleen als de re-introductie van koemelk goed is verlopen
	mager rundergehakt lamsvlees kipfilet kalkoenfilet paardenvlees ei vis zachte Franse kaas tahoe soja sojamelk	9-10 maanden	vlees mag, maar hoeft niet voor de eerste tien à twaalf maanden helemaal vegetarisch kan ook bij koemelkallergie: Franse kaas pas introduceren na 1 jaar, maar alleen als de re-introductie van koemelk goed is verlopen bij soja- of ei-allergie: wachten tot na 1 respectievelijk 2 jaar, maar alleen als de re-introductie van soja of ei, na het 1^e respectievelijk 2^e jaar goed is verlopen bij een andere allergie dan voor soja of ei; soja of ei introduceren vanaf de 10^de maand
	varkensvlees schaal- en schelpdieren blauwe en sterke Franse kaas andere Hollandse kaas tempé gebruiksklare vleesvervangers	1 jaar	biologische vleesvervangers bevatten doorgaans minder hulpstoffen bij koemelkallergie: kaas pas introduceren na 1 jaar, maar alleen als de re-introductie van koemelk goed is verlopen
	worst smeerleverworst leverpastei	3 jaar	voorlopig niet nodig biologische smeerworst bevat doorgaans minder hulpstoffen
brood en andere graan- en meel-producten	rijstwafel broodkorst (gist of zuurdesem) rijstmeel	6 maanden	een korst om op te sabbelen
	bruin brood zuurdesembrood boekweitmeel boekweitwafel	7 maanden	van het meel en moedermelk kan eventueel pap gemaakt worden
	vezelrijk volkoren brood baby-muesli havermout volkoren beschuit volkoren knäckebrød ontbijtkoek	10 maanden
	rozijnen- en krentenbrood	1½ jaar
broodbeleg	appelstroop perenstroop duindoornmoes fruithapjes jonge kaas schijfje appel, banaan of mango	7-8 maanden	op brood dun roomboter of plantaardige margarine smeren zachte margarine uit een kuipje bevat gezonde vetten op het brood hoeft niet altijd beleg bij noten of pinda-allergie: pas introduceren na 2^e jaar, maar alleen als de re-introductie van noten/pinda na de 2^everjaardag goed is verlopen bij een andere allergie dan voor noten of pinda; noten of pinda introduceren na 12 maanden
	pindakaas sesampasta (tahin) amandelpasta	9 maanden
	chocoladepasta	2 jaar
deegwaren e.d.	rijst gierst couscous quinoa boekweitgrutten macaroni of spaghetti	8-9 maanden	goed gaar koken met volkoren altijd langzaam beginnen
peulvruchten	linzen (ook rode) kikkererwten taugéboontjes	8-10 maanden	van tevoren weken goed gaar koken
	bruine bonen sojaproducten: tahoe andere peulvruchten	9-12 maanden	zwaarder te verteren en gasvormend
	tempé	1 jaar
zoet	suiker honing	1 jaar	jam, hagelslag, muisjes, chocoladepasta voorlopig niet
snoep	chips koek ijs chocola	2-3 jaar	zolang mogelijk niet geven
zuidvruchten	ongezwavelde zuidvruchten; ook rozijntjes	1 jaar	goed weken abrikoos mag vanaf negen maanden
zout		1-2 jaar	niet toevoegen aan het eten en zo mogelijk de varianten kiezen die ook zonder zout te koop zijn
kruiden	zacht smakende kruiden: afhankelijk van de borstvoeding scherpe kruiden na 1 1/2 jaar	met mate gebruiken een kindje dat borstvoeding krijgt kan gemakkelijker en eerder wennen aan zacht smakende kruiden

In het geval van een allergie

Deze voedingsmiddelen: aardbei, tomaat, kiwi, varkensvlees, citrusfruit, chocolade en verschillende kruiden en specerijen geef je later, pas na dat je begonnen bent met 'gewone' voedingsmiddelen, dus vanaf de negende maand.

Daarna kan dan met voedingsmiddelen als vis, zaden, pitten, soja en koemelk worden begonnen. Tenzij het gaat om een allergie voor koemelk of één van de andere producten.

Vanaf twaalf maanden [of in ernstige gevallen vanaf 24 maanden] mogen de voedingsmiddelen die bekend staan om de soms heftige reactie: ei, schaal- en schelpdieren, noten en pinda geïntroduceerd worden.

Dit voedselintroductieschema voor gezonde kinderen is van zichzelf al een schema dat een 'rustiger' opbouw kent dan het gebruikelijke. Dat komt omdat een rustiger introductieschema borstvoedingsvriendelijker is. Hierdoor loopt de voorgestelde introductie van voedingsmiddelen bij een kindje met een allergie soms gelijk op met de introductie van voedingsmiddelen voor kindjes zonder allergie.

Foto van de week

Liesbeth stuurt ons de foto van de oudste. Leuk! Dank je wel Liesbeth.

Liesbeth: Hannelys had een tijdje geleden aangegeven dat ze zou stoppen met drinken als ze vijf jaar zou worden. (Dat zei ze vorig jaar ook al, maar du leek het echt menens te zijn.) In de weken voor haar verjaardag hebben we het daar regelmatig over gehad. 'Als ik vijf ben hoef ik niet meer bij mamma te drinken' zei ze. Ze vertelde ook tegen haar zusje van 2,5: 'Morgen dan ben ik vijf en dan is het drinken alleen voor jou, Sjoukje!'
De avond voor haar verjaardag zei ze: 'Ik wil nu nog wat drinken, want morgen ben ik vijf".' Maar toen puntje bij paaltje kwam vroeg ze toch nog op de ochtend van haar verjaardag of ze nog een allerallerallerlaatste slokje mocht.

We hebben in allerlei situaties gevoed in al die jaren: op bed, op de bank, in bad, aan het strand, in de duinen, in de draagdoek, liggend in het gras, op het aanrecht, in de trein, bus en auto, het restaurant, de kerk, de speeltuin, de kinderboerderij, de peuterspeelzaal, in de winkel, tijdens de bevalling van haar zusje, samen met haar zusje, tijdens vergaderingen, achter de computer. Er was altijd een troost- of kalmeringsmiddel bij de hand of gewoon een slokje tegen de dorst.

En dan zijn er nog meer winnaars, in diverse categorieën:

Driemaal 'stoer'

Miranda: Thirza is hier bijna drie maanden en met een beetje hulp drinkt ons meisje, met down én een ernstige hartafwijking, uitstekend! Daarmee beloont ze haar en mijn enorme inspanning 'van de eerste twee maanden.

Joke: Mijn kleine man, alweer bijna negen maanden en drinkt nog lekker bij mama. Ook mijn dochter, die inmiddels bijna 3.5 is heeft 13 maanden bij mama gedronken. En dat te bedenken dat het misschien niet mogelijk was om borstvoeding te geven omdat ik een prolactinoom heb.

Ellen: na een moeilijke start, Kasper zwom een knoop in z'n navelstreng en kwam zo even op neonatale terecht, kwam de borstvoeding thuis goed op gang. Op deze foto zien jullie hem na het drinken: hij is uitgeteld!

Eerste kindje

Joke, 25 jaar: ons eerste kindje Hannah is op 13 april 2008 geboren. En ik geef met trots bv aan haar. Ze groeit goed en heeft amper krampjes. Slaapt snachts ook lekker door van 23.30 tot 7.00 uur!
In totaal krijgt ze zes voedingen per dag en ze is een heel tevreden en lief meisje.

Momentje van rust

Ester: hier een foto van ons meisje Merle, ze is nu ruim zestien maanden en we genieten volop van de borstvoeding. Een heerlijk rustmomentje in het leven van onze actieve dreumes!

In het openbaar

Yvonne: ik voed hier Isabel op het strand van Fuerteventura. Ze is hier zes weken.

Leukste uitspraak

Cindy: hier heb ik mijn zoontje Thorin aan de borst. Hij is vandaag exact vijf maanden en krijgt voltijds borstvoeding. We hebben een heel moeilijke start gehad maar dankzij de goede zorgen van onze vroedvrouw Stephanie is de borstvoeding gelukt. Wel met veel bloed, zweet en tranen.
Ik zeg nu steeds dat ik bv zal geven totdat het hoofd van mijn zoontje groter is dan mijn borst. Heeeeel lang dus.

Beste eters

Hanneke: buiten eten, brood en eierkoek. Tom is een hele goede eter.

Axel, de vader van Lente: Lente is nu zes en een halve maand en krijgt sinds kort naast de borstvoeding ook vaste voeding. Kerstomaatjes zijn favoriet!

Meedoen?

Woensdag fotodag! Heb jij ook zo'n prachtige foto van je kleintje? Wij kiezen elke week de allerliefste foto en plaatsen die op woensdag. Kijk hier voor meer informatie

Agenda borstvoedingsactiviteiten

16 mei 2008	Scholing bij certificering: begeleiding bij borstvoeding
30 mei 2008	Congres: Borstvoeding op zijn best
3 jun 2008	Cursus: Begeleiding bij borstvoeding
1 okt 2008	International breast feeding conference in Vienna [VELB and ICLA]
4 okt 2008	ABM’s 2nd European Regional Meeting for Physicians
7 okt 2008	Landelijk 2-jaarlijks congres: Borstvoeding loont
16 okt 2008	Avondsymposium borstvoeding in Groningen
14 nov 2008	Scholing verloskundigen bij certificering: begeleiding bij borstvoeding
18 nov 2008	Cursus: Begeleiding bij borstvoeding

Groot borstabces

Mijn dochter Lisanne, nu vijf maanden, die krijgt bv omdat, we met allergieën te maken hebben in de familie en het is schijnbaar ook beter bv ipv fles voor haar. We hadden een bijeenkomst gevolgd tijdens de zes maanden zwangerschap van twee uurtje en na veel lezen en ik had zo iets van daar ga ik voor. Dit ga ik doen en toen Lisanne er was heb ik aan me borsten gevoeld van; zo voelen ze aan, als er wat mee zou zijn dan weet ik het. En van dag één dat ze er was had ik al een hard plekje in me borst en ik heb het tegen iedereen gezegd huisarts, kraam- en de verloskundige maar niemand gaf er eigenlijk aandacht aan, ze zeiden alleen: niemand heeft twee dezelfde borsten en klaar was ik er mee.

In de kraamtijd had ik een bloedende tepel en het deed erg zeer tot dikke tranen van mij tijdens het voeden van Lisanne en de kraamhulp gaf nog aan; jij wilt toch bv geven, dan moet je er maar wat voor over hebben (was als een grapje bedoeld neem ik aan?). Het was ook erg normaal dat het pijn deed zeiden ze (huisarts en verloskundige en de kraam) het mag dertig seconden zeer doen want, je tepels moeten er wennen.

Ik lag labiel in me bed natuurlijk nog van de bevalling maar met grote twijfels maar ja zij zeggen het en dan zal het zo wel zijn dacht ik nog.

Lisanne is de 13 december 2007 geboren en net voor de feestdagen had ik een bloedende tepel. De verloskundige gebeld en tepelhoedjes gehaald en dat ging wel weer even. De vrijdag na de kerstdagen heb ik de borstvoedingsstichting gebeld want, voor de tweede keer had ik bloedende tepel en er is een lactatiekundige bij ons geweest aan huis. Dezelfde dag en die heeft mee gekeken naar het aanleggen. En letterlijk na drie seconden zag zij al wat er aan de hand was; ze lag verkeerd aan. Dus al die tijd van dag één na de bevalling lag ze verkeerd aan schijnbaar en niemand heeft daar opgelet.

Lees verder

Meedoen?

Zaterdag verhaaldag! Heb jij ook zo'n prachtig verhaal over je kleintje? Wij plaatsen elke zaterdag het mooiste verhaal.
Kijk hier voor meer informatie

Zelf eten - kindgerichte manier van bijvoeden na zes maanden

Olivier, geboren in maart 2007, is onlangs, na zes maanden uitsluitend moedermelk gedronken te hebben, begonnen met het eten van vast voedsel. Margot geeft Olivier van het begin af aan bijvoeding volgens de kindgerichte manier, ook wel de Rapley-methode genoemd. Zowel Margot als Olivier zijn er zeer enthousiast over dat Olivier zélf zijn eten ontdekt en dat hij helemaal zelf de regie in handen heeft. Margot laat ons regelmatig zien hoe Olivier zelfstandig leert eten.

Lees verder

Lang(er) borstvoeding geven; een pleidooi voor meer openheid

Vroeger was het heel vanzelfsprekend om langer dan zes maanden borstvoeding te geven. De komst van kunstvoeding zorgde ervoor dat moeders een keuze kregen: borstvoeding was niet langer noodzaak, want er was een alternatief dat je kon kopen in de winkel. Kunstvoedingsfabrikanten deden hele generaties ouders geloven dat kunstvoeding beter zou zijn dan de moedermelk. Steeds minder moeders kozen voor borstvoeding en veel kennis die voorheen van moeder op dochter werd doorgegeven, raakte vergeten.

Lees verder

Borstvoeding, de eerste dagen. Gaat het goed?

Je bent nog maar net bevallen en je hebt nog maar een paar keer je kleintje aan de borst gehad. Hoe gaat het nu verder? Doe je het goed en waar moet je nu precies op letten om te weten of je het goed doet? Loop dit lijstje eens rustig door. Heb je een vraag? Zoek een deskundige of stel je vraag op het borstvoedingsforum

Lees verder

Voedselintroductieschema vanaf zes maanden

In het geval van een allergie

Lees ook

Nieuwsbrief ontvangen?

[meer info? klik op het plaatje]

[ongesponsorde links]

Foto van de week

Meedoen?

Agenda borstvoedingsactiviteiten

Groot borstabces

Meedoen?

Zelf eten - kindgerichte manier van bijvoeden na zes maanden

Lang(er) borstvoeding geven; een pleidooi voor meer openheid

Borstvoeding, de eerste dagen. Gaat het goed?