Er is tegenwoordig een overvloed aan onderzoek dat laat zien dan mama's en baby's bij elkaar horen, huid op huid (de baby bloot, niet in een deken gewikkeld). En dit meteen na de geboorte en daarna ook. De baby is blijer, de temperatuur van de baby is stabieler en normaler, het hart van de baby en de adem waarden zijn stabieler en normaler en de bloedsuiker van de baby is hoger. Niet alleen dat, huid op huid contact meteen na de geboorte zorgt ervoor dat de baby gekoloniseerd wordt door dezelfde bacteriën als de moeder. Hiervan wordt gedacht dat het, naast het geven van borstvoeding, belangrijk is bij de preventie van allergische ziekten. Wanneer een baby echter in een couveuse verblijft, worden zijn huid en darmen vaak gekoloniseerd door bacteriën anders dan die van zijn moeder.
We weten nu dat dit niet alleen opgaat voor een voldragen baby in goede gezondheid, maak zelfs voor een premature baby. Huid op huid contact en kangoeroëen met de moeder kan bijdragen tot veel van de zorg voor de te vroeg geboren baby. Zelfs voor baby's die aan de zuurstof moeten, kan gezorgd worden met huid op huid contact, en dit helpt om hun behoeften aan zuurstof te verminderen, en houdt hen ook op andere gebieden stabieler.
Borstvoeding, een goed begin is het halve werk
Vanuit het gezichtpunt van borstvoeding, zijn baby's die het eerste uur meteen na de geboorte huid op huid met hun moeder zijn gehouden, kansrijker om zonder hulp toe te happen en ze zijn kansrijker om goed toe te happen, vooral als de moeder tijdens de bevalling geen medicatie is toegediend. Zoals vermeldt in het artikel 'Borstvoeding, een goed begin is het halve werk', kan een baby die goed hapt makkelijker melk verkrijgen dan een baby die minder goed hapt. Wanneer een baby goed hapt, is het minder waarschijnlijk dat de moeder pijnlijke tepels heeft. Wanneer de moedermelk overvloedig is, kan de baby de borst slecht nemen en nog steeds veel melk krijgen, ook al kunnen de voedingen dan langdurig en/of veelvuldig zijn. Ook heeft de moeder meer kans om problemen te krijgen zoals verstopte melkkanaaltjes en borstontsteking. Maar de eerste paar dagen heeft de moeder niet veel melk (maar ze heeft genoeg!), en een goede hap is belangrijk om de baby te helpen bij het krijgen van de melk die er wel is (ja, de melk is er, zelfs al heeft iemand jou met een grote pomp laten zien dat er geen melk is). Als de baby niet goed hapt, kan de moeder pijnlijke tepels krijgen, en als de baby de melk niet goed uit de borst krijgt, zal de baby voor lange tijdsperiodes aan de borst willen zijn, wat de pijn zal verergeren.
Samenvattend, huid op huid contact meteen na de geboorte, dat minstens een uur duurt, heeft de volgende positieve effecten op de baby.
- Meer kans dat de baby zelf de borst zal nemen
- Meer kans dat de baby goed zal happen
- Een stabielere en normalere huidtemperatuur
- Een stabielere en normalere hartslag en bloeddruk
- Hogere bloedsuikers
- De baby zal minder snel huilen
- Waarschijnlijk een langere exclusieve borstvoedingsperiode
Er is geen reden waarom de overgrote meerderheid van baby's niet meteen na de geboorte minimaal een uur huid op huid met de moeder kan zijn. Ziekenhuis routines, zoals het wegen van de baby, horen geen voorrang te krijgen.
Moeder en baby zouden het eerste uur gewoon met rust gelaten moeten worden
De baby zou moeten worden afgedroogd en meteen op de moeder gelegd moeten worden. Niemand zou de baby moeten dwingen om iets te doen; niemand zou tijdens dit uur moeten proberen om de baby aan te leggen. De moeder mag natuurlijk wel een paar keer proberen om de baby te helpen, en dit zou niet ontmoedigd moeten worden. De moeder en de baby zouden gewoon met rust gelaten moeten worden om van elkaar's gezelschap te genieten.
De moeder en baby moeten echter niet alleen gelaten worden, zeker niet als de moeder medicatie heeft gekregen, en het is belangrijk dat niet alleen de partner van de moeder, maar ook een verpleegster, verloskundige, doula [1] of arts bij hun blijft - soms hebben baby's wel medische hulp nodig en er moet een gekwalificeerd persoon zijn 'voor het geval dat'.
De oogdruppels en de injectie met vitamine K [2] kunnen een paar uur wachten. Overigens kan onmiddellijk huid op huid contact ook plaatsvinden na een keizersnede, zelfs terwijl de moeder wordt dichtgenaaid, behalve als er medische redenen zijn die dit verhinderen.
Onderzoek heeft aangetoond dat zelfs te vroeg geboren baby's, zo klein als 1200 gram, metabolisch stabieler zijn (waarbij inbegrepen hun bloedsuiker spiegel) en beter ademhalen als ze meteen na de geboorte huid op huid zijn met de moeder. De noodzaak voor bijvoorbeeld een intraveneuze infusie, zuurstoftherapie of een slangetje in de neus, of al deze dingen samen, sluiten huid op huid contact niet uit.
Ook goed voor de ademhaling
Huid op huid contact gaat best samen met andere maatregelen die genomen worden om de baby gezond te houden. Natuurlijk, als de baby behoorlijk ziek is, moet de gezondheid van de baby niet in gevaar gebracht worden, maar elke premature baby die niet het respiratory distress syndroom [3] heeft kan meteen na de geboorte huid op huid zijn met de moeder. Het is zelfs zo dat bij de premature baby, zoals bij de voldragen baby, huid op huid contact een snelle ademhaling kan terugbrengen naar de normale waardes.
Zelfs als de baby in die eerste twee uur niet hapt/ aan de borst drinkt, dan is huid op huid contact nog steeds voor alle andere bovengenoemde redenen goed en belangrijk voor de baby en de moeder.
Geen haast
Raak niet in paniek als de baby de borst niet meteen wil! Er is bijna nooit enige haast, zeker niet bij voldragen baby's. Een van de meest schadelijke benaderingen tot het voeden van de pasgeborene is het bizarre idee geweest dat baby's iedere drie uur moeten drinken. Baby's zouden moeten eten wanneer ze tekenen vertonen van er aan toe te zijn, en een baby naast zijn moeder houden, zal het voor haar zonneklaar maken wanneer haar baby er aan toe is.
Er is zelfs geen korreltje bewijs dat baby's iedere drie uur moeten eten of volgens welk schema dan ook, maar berustend op zo'n veronderstelling worden veel baby's in de borst geduwd omdat er drie uur voorbij zijn. Een baby die nog niet geïnteresseerd is in eten kan flink tegenstribbelen. En deze wordt dan nog verder geduwd, wat in veel gevallen kan resulteren in baby's die de borst weigeren omdat we er zeker van willen zijn dat ze de borst nemen. En het wordt nog erger.
Als de baby blijft weigeren tegen in de borst geduwd worden en meer en meer overstuur raakt, dan is de 'logische volgende stap' het geven van bijvoeding. En je ziet mijlenver aankomen waar we dan naar op weg zijn.
Noten van de vertalers
- [1] Het Griekse woord doula refereert aan een ervaren vrouw die de jonge moeder begeleidt in haar taken rondom de pasgeborene.
- [2] Nederlandse baby's krijgen geen injectie maar vitamine K druppels (gedurende een paar weken na de geboorte).
- [3] Respiratory distress syndrome is een van de meest voorkomende longziekten bij premature baby's en maakt ademhalen steeds moeilijker.
Lees ook
Heb je nog vragen?
Artikelgegevens
- Artikel (handout #1-a) Het belang van huid op huid contact. Januari 2005
- Vertaald door Anne-Marie van den Bosch
- Deze handout mag zonder verdere toestemming gekopieerd en verspreid worden, op voorwaarde dat hij in geen geval gebruikt wordt in enige context die de WHO-code op de marketing van vervangingsmiddelen van moedermelk schendt
Mijn dochter Lisanne, nu vijf maanden, die krijgt bv omdat, we met allergieën te maken hebben in de familie en het is schijnbaar ook beter bv ipv fles voor haar. We hadden een bijeenkomst gevolgd tijdens de zes maanden zwangerschap van twee uurtje en na veel lezen en ik had zo iets van daar ga ik voor. Dit ga ik doen en toen Lisanne er was heb ik aan me borsten gevoeld van; zo voelen ze aan, als er wat mee zou zijn dan weet ik het. En van dag één dat ze er was had ik al een hard plekje in me borst en ik heb het tegen iedereen gezegd huisarts, kraam- en de verloskundige maar niemand gaf er eigenlijk aandacht aan, ze zeiden alleen: niemand heeft twee dezelfde borsten en klaar was ik er mee.
