banner_bvcom.jpgbanner_webshop.jpgbanner_graphico_nederlands.jpgbanner_bvcomapp.jpgbanner_vbtb20173.bmp bannerlivredme2.png
Voeding van moeder en samenstelling moedermelk

samenstelling2_1.jpgAuteurs: AM van Bakel (Marieke), M Pangaribuan, PMCM Waijers, CTM van Rossum, RIVM, augustus 2010

Heeft een moeder met wat ze eet invloed op de samenstelling van haar moedermelk?
Dan zou het in de toekomst zomaar kunnen, dat zij met de juiste voedingsadviezen, haar kind met borstvoeding, een nog betere start kan geven. '... en één nieuwe haring voor het pasgeboren kind.'

Inleiding

samenstelling2_2.jpgBorstvoeding is aangetoond beter voor de gezondheid van het kind dan kunstvoeding. Tot op heden is de fabrikant van kunstvoeding niet in staat de exacte samenstelling van moedermelk te traceren en te kopiëren. Hierdoor kan kunstvoeding niet dezelfde gezondheidseffecten garanderen als borstvoeding. Wat zit er in moedermelk dat het zo gezond maakt?

Moedermelk bevat nutriënten die ten goede komen aan de gezondheid van het kind. Dit zijn onder andere biologisch actieve stoffen en immunoglobulines: antistoffen die een belangrijke rol spelen in het afweersysteem. Een groot gedeelte van de eiwitten in moedermelk bestaat uit immunoglobulines. De overige ingrediënten van moedermelk zijn: water (88%), koolhydraten (7%), vetten (4%), eiwitten (2%) en micronutriënten.

De samenstelling van de moedermelk is niet stabiel en verschilt van moeder tot moeder. Van invloed zijn bijvoorbeeld: de duur van de zwangerschap, de pariteit, de duur van de voeding, het tijdstip op de dag en de lactatiefase. Zo bevat melk in de eerste lactatiefase, het colostrum, in verhouding meer immunoglobulines. Moedermelk in een latere lactatiefase bevat meer koolhydraten en vetten.

samenstelling2_5.jpgDe moeder zelf heeft ook invloed op de samenstelling van haar melk. Zo beïnvloeden haar vetvoorraden, BMI* en voedingsstatus de hoeveelheid en de samenstelling van de verschillende vetten in moedermelk. De vraag is of haar voeding datzelfde effect heeft. Zijn de stoffen uit haar voeding direct terug te vinden in haar melk? Krijgen moeders in de toekomst de receptuur voor supermelk voorgeschreven?
*Body Mass Index: gewicht (kg)/lengte (m) in kwadraat

Doel

We onderzochten wat er in de wetenschappelijke literatuur bekend is over de relatie tussen de voeding van de moeder en de samenstelling van moedermelk. Welke nutriënten in moedermelk wijzigen in concentratie naar aanleiding van een aangepaste voeding van de moeder? Als we bewijs vonden voor het bestaan van de relatie tussen voeding en borstvoeding, zouden we verder onderzoeken of er extra gezondheidswinst te behalen is voor het kind door de voeding van de moeder aan te passen.

Methode

Om deze vragen te beantwoorden hebben we wetenschappelijke artikelen en reviews bestudeerd. De epidemiologische studies, die in deze artikelen worden beschreven, onderzoeken of de samenstelling van moedermelk wordt beïnvloed door verschillende voedingsstoffen in de voeding. Hiervoor worden de moeders meestal over twee groepen verdeeld: zij die veel van een specifieke voedingsstof eten, en zij die daar weinig van eten. Om onze vragen kritisch te kunnen beantwoorden, hebben we alle studies en uitkomsten beoordeeld op juistheid volgens vooraf opgestelde criteria.

Resultaten

samenstelling2_3.jpgOnze studie laat zien dat de concentraties van sommige vetzuren in moedermelk toenemen als de moeder veel van deze vetzuren eet. Ditzelfde effect geldt voor vitamine C. De moeder heeft dus, wat betreft vetzuren en vitamine C, enige invloed op de samenstelling van moedermelk.




Het lijkt erop dat een lage inneming van bepaalde vetzuren op korte termijn niet automatisch leidt tot een lage concentratie hiervan in de melk. In de melkmonsters was vaak een minimale hoeveelheid van deze vetzuren in moedermelk aanwezig, ook als de moeder minder van deze vetzuren had gegeten. Een verklaring hiervoor kan zijn dat de vetzuren in de melk niet alleen afkomstig zijn uit de voeding van de moeder tijdens de lactatieperiode, maar ook van haar vetvoorraden en dus van de voeding in de voorafgaande periode.

Helaas is er door gebrek aan wetenschappelijke kennis niet bekend of andere voedingsstoffen in de voeding van de moeder invloed hebben op de samenstelling van moedermelk. Voor koolhydraten, eiwitten, vitaminen en mineralen hebben wij weinig tot geen onderzoek kunnen vinden. Alleen voor vetzuren en vitamine C vonden wij voldoende wetenschappelijke studies, vandaar dat onze conclusie zich beperkt tot deze twee nutriënten.

Wat zijn de aanbevelingen voor de borstvoedende moeder?

samenstelling2_4.jpgSommige vetten die aanwezig zijn in de voeding van de moeder, zijn goed voor het kind. De omega-3-vetzuren EPA, DHA en DPA, en het omega-6-vetzuur linolzuur zijn positief geassocieerd met een betere groei en betere ontwikkeling van het gezichtsvermogen, hersenen en zenuwen. Andere vetzuren hebben negatieve effecten. Hoge inneming van verzadigde vetten en transvet kan de gezondheid, groei en ontwikkeling negatief beïnvloeden.

Borstgevoede kinderen profiteren dus als hun moeders kiezen voor gezonde vetten. Een voedingspatroon rijk aan meervoudige onverzadigde vetzuren, met weinig verzadigde vetzuren en geen transvetzuren zal hun groei en ontwikkeling ten goede komen. Onverzadigde vetzuren zijn te vinden in olie, margarine uit een kuipje, halvarine, vloeibare bak- en braadproducten, vette vis, noten en pinda's.

Omdat een groot deel van de vetzuren die zich in moedermelk bevinden, afkomstig lijkt te zijn van de vetvoorraden van de moeder, is niet alleen van belang wat de moeder op de korte termijn eet, maar vooral wat zij op de langere termijn consumeert. Bovenstaande voedingsadviezen gelden dus niet alleen voor moeders die borstvoeding geven, maar ook voor zwangere vrouwen en zelfs voor vrouwen met een kinderwens.

Artikelinformatie en bron

  • Resultaten, afkomstig van dit onderzoek uitgevoerd door het RIVM, zijn gepubliceerd in NVL info van de Nederlandse Vereniging van Lactatiekundigen, maart 2008
  • Auteurs: AM van Bakel (Marieke), M Pangaribuan, PMCM Waijers, CTM van Rossum, RIVM, augustus 2010

Copyright

© Kenniscentrum Borstvoeding | Kleintjesconsult | Op dit artikel rust copyright

Gerelateerde artikelen

meer info